Organizacja Polskiego FADN

Podstawowe cele Polskiego FADN

  • dostarczanie danych rachunkowych z reprezentatywnej próby gospodarstw rolnych do Sieci Danych Rachunkowych z Gospodarstw Rolnych – FADN (z ang. Farm Accountancy Data Network),
  • określanie rocznych dochodów wytworzonych w gospodarstwach rolnych,
  • wykonywanie analiz ekonomicznych dla różnych grup gospodarstw rolnych oraz ocena sytuacji w rolnictwie i na rynkach rolnych.

Cele pośrednie Polskiego FADN

 

Dane rachunkowe zbierane w ramach Polskiego FADN służą także do realizacji celów pośrednich, spośród których wyróżnia się:

  • Dostarczanie danych ośrodkom decyzyjnym RP.
    Dane rachunkowe z gospodarstw rolnych konieczne są przedstawicielom Państw Członkowskich do prowadzenia negocjacji w sprawie Wspólnej Polityki Rolnej, a także narodowych programów wsparcia rolnictwa.
  • Dostarczanie danych dla organizacji przedstawicielskich rolników.
    Dane rachunkowe z gospodarstw rolnych są konieczne przedstawicielom rolników do negocjowania z władzami RP warunków funkcjonowania gospodarstw rolnych i inicjowania narodowych programów wsparcia rolnictwa.
  • Dostarczanie danych dla środowiska naukowo-badawczego.
    Dane rachunkowe z gospodarstw rolnych stanowią bazę empiryczną analiz i weryfikacji hipotez.
  • Dostarczanie danych dla pracowników zajmujących się udzielaniem porad dla rolników.
    Dane rachunkowe są grupowane według różnych kryteriów, co stanowi dużą pomoc np. przy sporządzaniu planów przedsięwzięć gospodarczych.
  • Dostarczanie danych dla rolników uczestniczących w Polskim FADN.
    Każdy rolnik uczestniczący w Polskim FADN otrzymuje Raport Indywidualny. Może również za pośrednictwem doradcy rolnego otrzymać: Raport Porównawczy oraz Raport Dynamiczny.

Organizacja Polskiego FADN

 

Ustawa o zbieraniu i wykorzystywaniu danych rachunkowych z gospodarstw rolnych z 29 listopada 2000 r. szczegółowo precyzuje zadania szczebla centralnego Systemu, do którego należą: Komitet Krajowy i Agencja Łącznikowa.

W zadaniach dla Agencji Łącznikowej, której funkcję pełni Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy (IERiGŻ-PIB) w Warszawie jest zapisane zawieranie umów z biurami rachunkowymi o zbieranie danych rachunkowych z reprezentatywnych gospodarstw rolnych.

Współpraca uczestników systemu, poczynając od Agencji Łącznikowej poprzez biura rachunkowe, doradców do spraw rachunkowości i rolników odbywa się na podstawie zawieranych corocznie umów.

 

Funkcję Biur Rachunkowych na szczeblu wojewódzkim pełnią istniejące Ośrodki Doradztwa Rolniczego. Umowy zawierane pomiędzy uczestnikami systemu precyzują zakres danych rachunkowych i terminy ich dostarczania, warunki ochrony danych rachunkowych z gospodarstwa rolnego i warunki ochrony danych osobowych posiadacza gospodarstwa rolnego.

 

Gospodarstwa rolne uczestniczące w systemie FADN

 

Gospodarstwa rolne funkcjonujące w Polsce sklasyfikowano według typologii obowiązującej w UE (Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) nr 1198/2014 z dnia 1 sierpnia 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Rady (WE) nr 1217/2009 ustanawiające sieć zbierania danych rachunkowych o dochodach i działalności gospodarczej gospodarstw rolnych w Unii Europejskiej). Klasyfikacja gospodarstw rolnych funkcjonujących w Polsce została wykonana na podstawie:

  • zestawu regionalnych współczynników Standardowej Produkcji (SO – Standard Output),
  • czterech regionów FADN,
  • Danych Badania Struktury Gospodarstw Rolnych 2016.

Postępując zgodnie z wytycznymi Rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie klasyfikacji gospodarstw rolnych, sklasyfikowano 1410 732 gospodarstw rolnych. Ta populacja gospodarstw rolnych wytworzyła wartość SO na kwotę ok. 102,5 mld zł według współczynników SO”2013”.

Na podstawie struktury tworzenia wartości SO w Polsce, wyznaczono minimalny próg wielkości ekonomicznej gospodarstwa rolnego w polu obserwacji Polskiego FADN. Wielkość tę ustalono na poziomie 4 000 euro.
Pole obserwacji Polskiego FADN obejmuje 749 606 gospodarstw rolnych, wytwarzających obecnie 95% wartości SO wszystkich sklasyfikowanych gospodarstw rolnych w Polsce. Posługując się odpowiednimi narzędziami statystycznymi, wyznaczono reprezentatywną próbę gospodarstw rolnych dla pola obserwacji Polskiego FADN. Ustalona liczebność próby Polskiego FADN, zaakceptowana przez Komitet Krajowy i Komisję Europejską liczy 12 100 gospodarstw, co oznacza, że jedno gospodarstwo rolne uczestniczące w Polskim FADN reprezentuje średnio 60 gospodarstw znajdujących się w polu obserwacji Polskiego FADN.

 

Dokumenty Polskiego FADN

 

Przyjęte założenia merytoryczne w odniesieniu do rachunkowości prowadzonej w ramach Polskiego FADN, wymagają pozyskania ściśle określonego zestawu danych rachunkowych z gospodarstwa rolnego.

 

Przygotowane zostały dwa zestawy dokumentów do zbierania danych rachunkowych dla Polskiego FADN:

 

I. Dla gospodarstw rolnych nie prowadzących rachunkowości zgodnie z Ustawą o rachunkowości (gospodarstwa indywidualne):

  • Instrukcja Prowadzenia Zapisów w Książkach Rachunkowych,
  • Instrukcja Kodowania oraz Wykazy Kodów,
  • Spis Aktywów i Zobowiązań Indywidualnego Gospodarstwa Rolnego (SAiZ),
  • Spis Wybranych Aktywów i Zobowiązań Indywidualnego Gospodarstwa Rolnego (SWAiZ),
  • Książka Wpływów i Wydatków Indywidualnego Gospodarstwa Rolnego (KWiW),
  • Książka Obrotów i Zaszłości Indywidualnego Gospodarstwa Rolnego (KOiZ),
  • FADN i Polski FADN (Sieć Danych Rachunkowych Gospodarstw Rolnych i System Zbierania i Wykorzystywania Danych Rachunkowych z Gospodarstw Rolnych),
  • Informacja dla rolników uczestniczących w prowadzeniu rachunkowości dla potrzeb Polskiego FADN.

II. Dla gospodarstw posiadających osobowość prawną, które są ustawowo zobowiązane do prowadzenia rachunkowości finansowej zgodnie z ustawą o rachunkowości, zamiast książek rachunkowych do zbierania danych rachunkowych stosowany jest specjalny kwestionariusz ankiety:

System RDR Polskiego FADN

 

System RDR służy do gromadzenia danych rachunkowych w wersji elektronicznej. Do jego podstawowych zadań należą:

  • gromadzenie danych z Ankiety dot. rozmiarów produkcji rolniczej (ARozPro),
  • gromadzenie danych z Książek Rachunkowości Rolnej (KRR) – od roku obrachunkowego 2014,
  • gromadzenie danych z Ankiety Badanie Dochodów z Gospodarstw Rolnych (BDGR),
  • administrowanie Numerami  Identyfikacyjnymi Gospodarstw (NIG), Numerami pracowników Biur Rachunkowych (NrPBR) oraz Numerami Biur Rachunkowych (NrBR).

     

    Funkcje Systemu RDR::

    • gromadzenie danych na jednej platformie, co znacznie ułatwia pracę,
    • automatyczne zapisywanie danych,
    • kontrola jakości wczytanych danych rachunkowych,
    • tworzenie elektronicznej bazy danych o jednolitej strukturze,
    • raportowanie na podstawie „wolnych od błędów” danych,
    • szybki przepływ informacji pomiędzy różnymi rolami: Pracownik (P), Koordynator (K), Metodyk (M), Administrator (A),
    • globalny dostęp do bazy danych poprzez możliwość uruchamiania Systemu RDR z każdego komputera podłączonego do Internetu.

System RDR wspiera proces zbierania danych, lecz jakość danych zależy od współpracy doradcy i rolnika.
System RDR jest aplikacją online, co pozwala na stworzenie jednej globalnej bazy danych dla wszystkich użytkowników.

 

Produkty coroczne wytwarzane w ramach Polskiego FADN

 

W zwykłej procedurze funkcjonowania Polskiego FADN przewidziane jest wytwarzanie szeregu standardowych produktów. Wśród nich należy wyróżnić:

 

I. Produkty podstawowe Polskiego FADN

  • Komputerowa baza danych
    W bazie są gromadzone corocznie dane rachunkowe z około 12 100 gospodarstw rolnych. Każde gospodarstwo rolne w bazie charakteryzowane jest przez zestaw liczący nawet dwa tysiące danych rachunkowych.
  • Sprawozdanie z gospodarstwa rolnego FADN „The Farm Return”
    Struktura i zawartość zgodna w pełni z Rozporządzeniem Komisji nr 2015/220 w sprawie formatu sprawozdania dla określania dochodów z gospodarstw rolnych oraz analizy ich działalności gospodarczej ze zm.

II. Produkty wspomagające kontrolę jakości danych i zarządzanie w gospodarstwie rolnym

  • Raport Indywidualny gospodarstwa rolnego
    Produkt jest wytwarzany w Systemie RDR dla każdego rolnika uczestniczącego w Polskim FADN, na podstawie danych rachunkowych niewykazujących błędów w procedurze programowego testowania jakości danych z określonego roku obrachunkowego.
  • Raport Porównawczy gospodarstwa rolnego
    Wytwarzany jest on od 2020 roku w Systemie RDR i może zostać wygenerowany przez wszystkich użytkowników tego systemu. Wytworzenie Raportu możliwe jest dopiero po zamknięciu i pozytywnym zweryfikowaniu wszystkich zamknięć księgowych, a więc najczęściej dopiero pod koniec roku następującego po roku którego dotyczą dane z ewidencji.
    Warunkiem wykonania obliczeń jest wskazanie kryterium podobieństwa gospodarstw (w celu utworzenia odpowiedniej grupy gospodarstw) i kryterium dobroci (w celu podzielenia gospodarstw porównywanych na najlepsze, średnie i najgorsze).
  • Raport Dynamiczny gospodarstwa rolnego
    Raport dynamiczny wytwarzany jest w Systemie RDR przez biura rachunkowe na zamówienie zainteresowanych rolników. Raport ten umożliwia rolnikom prześledzenie i szybką ocenę zmian, jakie zaszły w sytuacji ekonomicznej gospodarstwa w ciągu 5 lat uczestnictwa w Polskim FADN. Raport ma za zadanie również wspomóc doradcę/rolnika w kontroli jakości danych.

Wybrane produkty wytwarzane na podstawie bazy danych Polskiego FADN

  • Wyniki Standardowe Polskiego FADN
    Opracowane wyniki są w pełni zgodne z pojęciami i kategoriami ekonomicznymi, prezentowanymi w Wynikach Standardowych FADN Dyrekcji Generalnej do Spraw Rolnictwa i Rozwoju Wsi UE (DG-AGRI). Wyniki Standardowe zawierają ok. 140 zmiennych charakteryzujących sytuację ekonomiczno-finansową gospodarstw rolnych w roku obrachunkowym.
  • Parametry techniczno – ekonomiczne według grup gospodarstw rolnych uczestniczących w Polskim FADN
    Parametry techniczno – ekonomiczne gospodarstw rolnych obejmują dane dotyczące struktury zbiorów, wysokości plonów, cen uzyskiwanych przy sprzedaży płodów rolnych, a także wskaźniki i mierniki określające kondycję finansową badanych gospodarstw oraz wyposażenie w czynniki wytwórcze. Wyniki posłużyć mogą do analiz poszczególnych grup gospodarstw, do planowania oraz oceny zasadności zmiany profilu czy też powiększenia gospodarstwa.
  • Porównanie sytuacji ekonomicznej gospodarstw rolnych w regionach FADN i NTS
    Opracowanie prezentuje średnie dane gospodarstw rolnych według czterech regionów FADN oraz według regionów NTS-1 określonych w ramach Nomenklatury Jednostek Terytorialnych dla Celów Statystycznych (NTS). Głównym celem opracowania jest zaprezentowanie różnic w charakterystyce i wynikach towarowych gospodarstw rolnych położonych w poszczególnych regionach FADN i NTS-1.