Zarówno w ‘Instrukcji…’ jak i w materiałach udostępnionych przez Komisję Europejską wymienione jest wiele rodzajów łącz internetowych rozumianych jako szerokopasmowe. Są to łącza: DSL, ADSL, VDSL, kablowe, światłowodowe, satelitarne, publiczne łącza WiFi. Tak więc nie można zawężać definicji szerokopasmowego łącza internetowego jedynie do światłowodu. Intencją jest zbierania informacji nt. dostępu do ‘szybkiego’ Internetu, niezależnie od używanej technologii.
Informacje na temat pracy osób zatrudnionych przez podmioty zewnętrzne (np. agencje pracy tymczasowej) należy wykazać w wydzielonych w tym celu wierszach Tabeli 1 „Zasoby i nakłady pracy oraz dni stołowania i zamieszkiwania pracowników zaangażowanych w działalność operacyjną”.
W KWiW natomiast ich pracę należy odnotować kodem usług do produkcji roślinnej (71-19-00) lub zwierzęcej (71-29-00).
W przypadku, gdy rolnik jeszcze nie otrzymał drugiej raty płatności, należy uzupełnić należności na SK w tabeli 8(14) SWAiZ.
W przypadku gdy rolnikowi odmówiono przyznania płatności bądź nałożono na niego sankcje lub zostały zastosowane potrącenia à unieważnioną/potrąconą kwotę należy wykazać w KOiZ w tab. 18 [b] – „Rejestr utraconych wartości oraz umorzeń – należności”.
W takiej sytuacji należy uzupełnić zapisy w tab.17 SAiZ „Dotacje inwestycyjne do rozliczenia” podając kod płatności i rok przyznania dotacji (I transzy). Aby uzupełnić zapis w kolumnie 4 ”Wartość bieżąca na początek roku” należy najpierw obliczyć, ile wyniosłyby dotychczasowe włączenia w przychody, gdyby zapisy były prowadzone od momentu wpływu I transzy dotacji. W tym celu należy ustalić wysokość raty przypadającej na rok (wartość dotacji/przewidywaną liczbę lat rozliczania dotacji), pomnożyć przez liczbę lat, które upłynęły od przyznania I transzy i odjąć obliczoną w ten sposób wartość dotychczasowych włączeń w przychody od pełnej wartości dotacji. Kwotę pozostałą do włączenia w przychody w następnych latach należy wpisać w kol. 4 „Wartość bieżąca na początek roku”.
Identyczne postępowanie należy zastosować, jeżeli rolnik prowadził rachunkowość w systemie FADN/FSDN, ale zapomniał podać informacje o otrzymaniu pierwszej transzy dotacji.
Od roku obrachunkowego 2023 został rozszerzony zakres organizacji uznawanych za grupy producentów rolnych. Są to wszystkie organizacje zrzeszające rolników mające na celu wzmocnienie pozycji rynkowej producentów rolnych, zaliczamy do nich również spółdzielnie mleczarskie. Należy zatem odpowiedzieć „tak” (kod deklaracji=2) na pyt 3 i podać sektor produkcji=37 „mleko krowie”.
W przypadku dotacji operacyjnych (tj.: dotacje związane z produkcją, płatność podstawowa, ONW, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna itp.) za moment przyznania dotacji uznajemy moment pierwszego wpływu na konto.
W przypadku dotacji inwestycyjnych (tj.: z PROW 2014-2020, później PS WPR 2023-2027, premie dla młodych rolników) za moment przyznania dotacji uznajemy moment złożenia wniosku o płatność.
Opłatę za udostępnienie ogiera do pokrycia klaczy w innym gospodarstwie należy zapisać kodem 71-21-90 „Pozostałe usługi specjalistyczne do produkcji zwierzęcej”.
W przypadku działalności rolniczej kapustę do przerobu uszlachetniającego należy odnotować w tabeli 7 KOiZ „Zużycie produktów własnych…” w kolumnie 14 „Przeznaczono na przerób: produkty surowe”, natomiast sprzedaż kapusty ukiszonej kodować 65-10-00 „Produkty uzyskane z przerobu uszlachetniającego”. Należy pamiętać o uwzględnieniu w zapisach poniesionych kosztów przerobu (kod 57-10-00 „Materiały do przetwórstwa roślin mające charakter kosztów bezpośrednich do wykorzystania w ramach działalności gospodarczej innej niż rolnicza bezpośrednio związanej z gospodarstwem, tzw. OGA”) oraz procentowego udziału godzin pracy przeznaczonych na OGA (KOiZ, tab. 1, kol. ‘Nakłady pracy na OGA’). Jeżeli sprzedaż kiszonej kapusty prowadzona jest w ramach np. rolniczego handlu detalicznego, należy uwzględnić ten fakt w zapisach w tab. „Informacje Ogólne” KOiZ w odpowiednich podpunktach punktu 1.6.1 „Przychody ze sprzedaży produktów rolniczych”.
W przypadku działalności pozarolniczej kapustę należy przekazać w tabeli 8 KOiZ „Nieodpłatne przekazania z gospodarstwa rolnego” w kolumnie 10 ‘Przekazania poza gospodarstwo rolne – Pozostałe’, natomiast sprzedaży produktu finalnego (kapusty kiszonej z działalności pozarolniczej) nie rejestrujemy w KWiW, gdyż jej sprzedaż nie jest wpływem gospodarstwa rolnego.
– rządowa pomoc finansowa rolnikom poszkodowanym w wyniku suszy, gradobicia, huraganu, deszczu nawalnego lub ujemnych skutków przezimowania
– jednorazowa pomoc „de minimis” z ARiMR na ponowne obsianie wymarzniętych w okresie zimowym powierzchni upraw
– rekompensaty z tytułu suszy
– zasiłek celowy suszowy z Gminnego Ośrodka Pomocy
– wartość pszenicy otrzymanej w ramach wsparcia po klęsce żywiołowej (powódź)
W przypadku nieodpłatnego przekazania z gospodarstwa gruntów ornych z oziminą należy dokonać następujących zapisów:
– w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” – należy odnotować uprawę podając powód braku zbioru 3 „sprzedaż uprawy „na pniu”.
– w tabeli 2 KOiZ, w kolumnie 5 „użytki rolne użytkowane” również należy odnotować tę powierzchnię
– w tabeli 8 KOiZ należy uwzględnić ziemię 11-10 oraz uprawy przekazane na pniu kodem 88-00-00 (wartość sumy nakładów poniesionych na uprawy będące przedmiotem przekazania)
– koszty poniesione na uprawę zapisane w tabeli 11 SAiZ „Produkcja roślinna w toku – cykl krótki” pozostają bez zmian.
W przypadku nieodpłatnego przekazania do gospodarstwa rolnego gruntów ornych z oziminą należy dokonać następujących zapisów:
– w tabeli 9 KOiZ należy odnotować ziemię 11-10 oraz uprawę na pniu kodem 88-00-00 (szacowana wartość sumy nakładów poniesionych na uprawy będące przedmiotem przekazania)
– w tabeli 4 KOiZ należy odnotować poszczególne uprawy pamiętając, że w kolumnie 4 „na gruncie” należy wstawić kod 3 „zakupionym z uprawą na pniu”
– w tabeli 2 KOiZ w kolumnie 5 „użytki rolne użytkowane” należy uwzględnić powierzchnię upraw przekazanych „na pniu”.
Sposoby prowadzenia zapisów różnych zaszłości związanych z uprawami na pniu można znaleźć w „Instrukcji prowadzenia zapisów…” w dziale Schematy na końcu książki.
– 61-13-20 – na nasiona
– 61-53-00 – na zielonkę
– 64-30-00 – na przyoranie (nawóz zielony)
Przykłady:
– w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” należy wpisać żyto 61-53-00 „Zboża i mieszanki zbóż z innymi roślinami na zielonkę”, powierzchnia zasiewu w kolumnie 12
– w tabeli 12 KOiZ „Cykl krótki” należy wpisać koszty nasion pochodzących z zakupu oraz własnych. Nasiona własne należy również uwzględnić w tabeli 7 KOiZ „Zużycie produktów własnych (potencjalnie towarowych) na siew, sadzenie, pasze, wylęg, przerób oraz opał”.
– w roku bieżącym w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” należy wpisać żyto 61-13-20, kod typu uprawy = 2 „polowa: przedplon, poplon, wsiewka”, pokazując powierzchnię i zbiór zielonki
– w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” jako plon główny (kod typu uprawy = 1 „polowa: w plonie głównym”) posiane warzywa.
Uprawy przeznaczone na przyoranie należy w tab.4 KOiZ „Uprawy” kodować 64-30-00 (Nawozy zielone).
Do strat losowych zalicza się straty powstałe w wyniku zdarzeń losowych, takich jak: klęski żywiołowe (powódź, pożar, huragan, gradobicie, wymarznięcie, susza itp.), wypadki komunikacyjne i kradzieże, natomiast nie zalicza się takich zdarzeń, jak: upadki zwierząt na skutek chorób, zniszczenie ziarna przez gryzonie, zamoknięcia produktów lub materiałów do produkcji przechowywanych w magazynie (np. z powodu przeciekającego dachu), itp..
– w tabeli 14 KOiZ „Wykaz strat losowych” należy w kolumnie ”Wartość” odnotować oszacowaną wartość tej części plantacji, która wymarzła.
Należy brać pod uwagę tylko wartość utraconych produktów własnych lub materiałów obcych poniesionych na daną uprawę (materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin).
– tabela 4 KOiZ „Uprawy” – W przypadku wymarznięcia części danej uprawy należy w odrębnych wierszach zapisać uprawę, która:
– jest kontynuowana w danym roku;
– została zaorana, a na jej miejsce wprowadzono inną uprawę.
Należy zwrócić uwagę, aby dla zaoranej oziminy w kolumnie ‚Typ uprawy’ wpisać kod = 2, tj.’…poplon…’, a w kolumnie ‚Powód braku zbioru’ kod = 1, tj. ‚niekorzystne warunki pogodowe’. Jeżeli w miejsce wymarzniętej uprawy została wysiana inna, należy ją również wpisać do tab. 4 KOiZ.
Sprzedaż noclegów i wyżywienia w gospodarstwach agroturystycznych ewidencjonujemy kodem 71-60-00. Natomiast ważniejsze pozycje (o wartości minimalnej 3500 zł netto) należy kodować kodem 17-30-nn („Maszyny, narzędzia i urządzenia do gospodarki leśnej, agroturystyki i produkcji nierolniczej”). W przypadku drobnych narzędzi i przedmiotów o małej wartości stanowiących sprzęt agroturystyczny (np. gry planszowe dla dzieci) należy użyć kodu 57-90-00 („Pozostałe materiały mające charakter kosztów bezpośrednich do wykorzystania w działalności gospodarczej innej niż rolnicza bezpośrednio związanej z gospodarstwem tzw. OGA”).
W przypadku wykonania usługi bezpłatnie przez ojczyma sprzętem z jego gospodarstwa należy odnotować zdarzenie w tabeli 9 KOiZ „Nieodpłatne przekazania do gospodarstwa” kodem 71-19-00 ‘Pozostałe usługi do produkcji roślinnej’.
W przypadku wykonania usługi zbioru dla sąsiada należy odnotować zaszłość w KWiW po stronie wpływów kodem 71-19-00 podając jako wartość – oszacowaną wartość rzepaku otrzymanego w zamian za wykonaną usługę.
Jrolnik sprzedaje swój rzepak i rzepak będący opłatą za usługę łącznie, a cały rzepak jest zafakturowany w jednej pozycji (nie ma możliwości wydzielenia rzepaku obcego), należy użyć kodu 61-33-1*.
Jeżeli rolnik nie ma uprawy rzepaku, należy sprzedaż rzepaku będącego opłatą za usługę zbioru odnotować kodem 89-00-00.
Zakup/Nieodpłatne przekazanie DO gospodarstwa rolnego
-w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” w kolumnie 4 „Na gruncie” kod zapisu 4 „obcym, uprawy zakupione na pniu”
-w tabeli 2 KOiZ nie odnotowujemy tej powierzchni
-w tabeli Wydatki KWiW (lub w tabeli 8 „Nieodpłatne przekazania do GR”) pod kodem 88-00-00 „Sprzedaż/zakup na pniu”
Sprzedaż/Nieodpłatne przekazanie Z gospodarstwa rolnego
-w tabeli 4 KOiZ w kolumnie 11 kod powodu braku zbioru 3 „sprzedaż na pniu”
– w tabeli 2 KOiZ powierzchnia ta musi być odnotowana w kolumnie 5 „Użytki rolne użytkowane”
-w KWiW w tabeli Wpływy (lub w tabeli 9 „Nieodpłatne przekazania z GR”) pod kodem 88-00-00 „Sprzedaż/zakup na pniu”.
Zachęcamy do zapoznania się ze schematem 9 w Instrukcji prowadzenia zapisów.
Pod kodem 11-70-00 ma się znaleźć cała ziemia nie należąca do gospodarstwa rolnego w sensie „nie biorąca udziału w jego działalności operacyjnej”. W tab.1 SAiZ „Zasoby ziemi własnej na dzień 01.01” umieszczono ją jedynie dla zbilansowania tego, co zawarte jest w Wypisie z Rejestru Gruntów. Natomiast pod kodem 11-91-00 znajdują się wszystkie pozostałe grunty należące do gospodarstwa rolnego wymienione w objaśnieniu d/. Wymieniając „grunty pod budynkami gospodarczymi” mieliśmy na myśli jedynie budynki gospodarstwa rolnego takie jak: stodoły, budynki inwentarskie itp., które w nomenklaturze rolniczej nazywane są budynkami gospodarczymi. Pisząc o „drogach” mieliśmy na uwadze jedynie drogi dojazdowe do pól i do budynków gospodarstwa rolnego (droga dojazdowa do domu powinna znaleźć się pod kodem 11-70-00). To samo dotyczy „podwórka” – ta jego część, która jest placem manewrowym dla pojazdów i maszyn gospodarstwa rolnego powinna wejść w kod 11-91-00, a ta która nie ma nic wspólnego z gospodarstwem rolnym do kodu 11-70-00.
Należy na podstawie ustaleń z rolnikiem wydzielić z pozycji „grunty pod zabudową” (znajdującej się w Wypisie z rejestru gruntów) dwie podpozycje: „Pozostałe grunty związane z gospodarstwem rolnym” oraz „Grunty pod zabudową mieszkalną i działalnością pozarolniczą” i odnotować je pod odpowiednimi kodami.
Nie ma natomiast możliwości rejestrowania w książkach rachunkowości rolnej obrotów (np. sprzedaży, przekazań) gruntami nie należącymi do GR, wykazanymi pod kodem 11-70-00. Z tego względu należy tylko odnotować stan faktyczny na koniec roku, czyli w SWAiZ, w Tabeli 1 (1) „Zasoby ziemi własnej”, dla kodu 11-70-00 wpisać powierzchnię zmniejszoną o część, która została sprzedana, a błąd pojawiający się w testach wyjaśnić.
Sprzedaż pozostałej ziemi, użytkowanej rolniczo, zapisujemy oczywiście zgodnie z dotychczasowymi zasadami.
W przypadku gdy środek nie będzie już użytkowany należy wpisać kod środka trwałego do tabeli 15 KOiZ „Likwidacja środków trwałych” podając % likwidacji = 100. UWAGA! Nie należy zmieniać wartości likwidowanego środka trwałego w tab. 4 SAiZ.
Jeżeli środek trwały jest sprawny i rolnik zamierza nadal go użytkować, należy poprawić zapis w tab. 4 SAiZ „Melioracje szczegółowe, budynki, budowle…” wpisując w kol. 5 „Wartość bieżąca na początek roku” wartość „1”. Liczba lat dalszego użytkowania pozostaje = 0. Zapis taki oznacza, że środek trwały jest zamortyzowany pod względem księgowym, natomiast nadal użytkowany w gospodarstwie.
W zapisach nie uwzględniamy odsprzedaży obcych środków obrotowych – jest to działalność handlowa
W przypadku, gdy rolnik otrzymał nasiona rzepaku jako zapłatę za wykonaną usługę, należy w KWiW odnotować dwa zdarzenia:
1) Usługę zbioru rzepaku, wpisując ją po stronie Wpływów kodem 71-19-00 – „Pozostałe usługi do produkcji roślinnej” i podając jako wartość – oszacowaną wartość rzepaku obcego (w tym celu fakturę sprzedaży rzepaku obejmującą rzepak własny i obcy rozbić należy na 2 pozycje);
2) Sprzedaż rzepaku – odnotować należy tylko rzepak własny (kodem 61-33-1* „Rzepak i rzepik”).
Podobnie wartość sprzedaży np. jabłek zakupionych wcześniej przez gospodarstwo w celu konfekcjonowania, przechowania i dalszej sprzedaży nie może być zaliczana do przychodów gospodarstwa rolnego i odnotowywana w KWiW.
Jeśli materiały opałowe wykorzystywane są na potrzeby gospodarstwa rolnego, należy je odnotować w tab. 7 KOiZ „Zużycie produktów własnych (potencjalnie towarowych) na siew, sadzenie, pasze, wylęg, przerób oraz opał” w kolumnie 17 „zużycie na opał”
Jeśli własne materiały opałowe wykorzystywane są na potrzeby gospodarstwa domowego – należy przekazać je z gospodarstwa rolnego do domu (w tabeli 8 KOiZ „Nieodpłatne przekazania z gospodarstwa rolnego”).
Zarówno kredyt odnawialny na rachunku bieżącym jak i debet należy wykazać jedynie na stan początkowy i stan końcowy roku obrachunkowego kodem 45-00-00 „Debet na rachunku bankowym bieżącym”. Spłat gotówki nie należy rejestrować w KWiW. Odsetki natomiast należy ewidencjonować kodem 85-19-00 „Pozostałe odsetki i prowizje od kredytów”.
W przypadku otrzymania płatności z weterynarii należy użyć kodu 29-39-nn „Pozostałe dotacje i wsparcie o charakterze wyjątkowym” z kodem działania „9” (pozostałe dotacje i wsparcie o charakterze wyjątkowym).
Aby uwzględnić w zapisach dotację z tytułu utylizacji padliny, należy po stronie wydatków zapisać pod kodem 71-21-90 „Pozostałe usługi specjalistyczne do produkcji zwierzęcej” całą opłatę za utylizację, czyli kwotę wydaną przez rolnika łącznie z kwotą dotacji, natomiast po stronie wpływów zapisać dotację kodem 27-39-nn „Pozostałe dotacje do kosztów produkcji zwierzęcej”.
Jeżeli gospodarstwo oddało w czasowe, nieodpłatne użytkowanie ziemię (oddzierżawiło nieodpłatnie), wówczas należy oszacować czynsz dzierżawny i zapisać w tab. 8 KOiZ „Nieodpłatne przekazania z gospodarstwa rolnego”.
Jeżeli natomiast gospodarstwo nieodpłatnie dodzierżawia UR należy oszacować wysokość czynszu i wpisać go w tab. 9 KOiZ „Nieodpłatne przekazania do gospodarstwa rolnego”.
Przy szacowaniu czynszu dzierżawnego należy wziąć pod uwagę wysokość ponoszonych przez gospodarstwo opłat, np. .
Przykład:
czynsz ‘brutto’ 2700 (-)
dopłaty 1700 (+)
podatek rolny 100 (-)
czynsz ‘netto’ 1100 (-)
Czyli:
W przypadku nieodpłatnej dodzierżawy, w sytuacji gdy właściciel pobiera dopłaty, kwoty tych dopłat nie wliczamy do szacunkowego czynszu.
Jeżeli rolnik dodzierżawia ziemię, pobiera do niej dopłaty i połowę dopłat oddaje właścicielowi gruntów, należy odnotować ten fakt w tab. Wydatki pod kodem 87-21-00.
Natomiast jeżeli rolnik pobiera dopłaty do ziemi oddzierżawionej, należy odnotować je kodem dopłat w tab. Wpływy KWiW i uwzględnić ten fakt przy szacowaniu wysokości czynszu dzierżawnego.
Powierzchnię ziemi oddzierżawionej, do której są pobierane dopłaty należy również uwzględnić w tab. DD.
W roku wysiewu uprawę kminku w czystym siewie należy potraktować jako wysianą oziminę i wpisać w tab. 4 KOiZ „Uprawy” w kol. „Powierzchnia zimowej okrywy zielonej”, podając kod typu uprawy = 1 (polowa: w plonie głównym), natomiast kminek wysiany w roślinę ochronną jako wsiewka, należy również wpisać w kol. „Powierzchnia zimowej okrywy zielonej” tab. 4 KOiZ, ale jako typ uprawy należy podać kod = 2 (polowa: przedplon, poplon, wsiewka). W obu wypadkach zbiór będzie miał miejsce dopiero w roku następnym.
Przykład z tabeli 4 KOiZ:
Kminek w czystym siewie (I rok uprawy)
Kminek we wsiewce (I rok uprawy)
Koniczynę na nasiona, uprawianą jako wsiewkę w jęczmień, należy w tab. 4 KOiZ „Uprawy” zakodować 62-20-00 „Plantacje nasienne motylkowatych drobnonasiennych”, odnotowując powierzchnię w kol. „Powierzchnia uprawy” i ”Powierzchnia zimowej okrywy zielonej” oraz podając w kol. „Typ uprawy” kod „2” (Polowa: przedplon, poplon, wsiewka). Koszty dotyczące uprawy koniczyny należy wpisać w tab. 12 KOiZ „Produkcja roślinna w toku – cykl krótki”, ponieważ zbiór będzie miał miejsce w roku następnym.
Zakupione oleje oznaczamy kodem 52-22-00 – „Specjalistyczne dodatki paszowe”, natomiast suszoną serwatkę kodem 52-41-00 – „Mleko i przetwory mleczne”.
Kody do wprowadzenia premii dla młodych rolników należy wybrać w zależności od programu, z którego jest wypłacane dofinansowanie.
21-31-nn – uzupełniające wsparcie dla młodych rolników (płatności bezpośrednie)
25-41-nn – Premie dla młodych rolników (II filar WPR)
Kodowanie udziałów członkowskich co miesiąc z końcówką 01 jest prawidłowe. Innymi końcówkami -nn musimy oznaczać różne udziały (np. w mleczarni i w banku), a nie kolejne wpłaty na ten sam udział.
W przypadku przeniesienia wpisów na udziały należy zrobić korektę stanu początkowego, a także zapisów w ciągu roku w tab. Wydatki KWiW, wpisując wartość udziałów i wpisów z użyciem tylko jednego kodu: „udziałów”.
Przykłady użycia kodu 71-99-00 ”Pozostałe usługi do działalności operacyjnej” znajdują się w ‘Instrukcji kodowania…’. Kod ten jest m. in używamy, aby odnotować:
– koszty związane z przepisaniem przez rolnika części gruntów na syna;
– usługę wyceny majątku sporządzoną dla uzyskania kredytu na realizację inwestycji w gospodarstwie rolnym (jeśli koszt wyceny jest relatywnie niski i nie zaburzy wyników bieżącego roku, w przeciwnym wypadku należy użyć kodu inwestycji);
– koszty kontroli w gospodarstwach ekologicznych;
– opłatę notarialną przy zakupie gruntów rolnych;
– opłatę za pomiar pól na potrzeby wniosku o dopłaty bezpośrednie.
Dane udostępniane są w publikacjach IERiGŻ-PIB i na indywidualny wniosek.
Dane w publikacjach IERiGŻ-PIB są zagregowane i prezentowane według standardowych klasyfikacji gospodarstw rolnych stosowanych w UE i Polsce.
IERiGŻ-PIB udostępnia również dane w postaci szeregów czasowych według różnych grupowań, a także z uwzględnieniem zmian metodycznych.
Indywidualny (także instytucjonalny) wniosek wnioskodawca musi najpierw przesłać na adres [email protected] w formie elektronicznej. Tylko kompletnie wypełnione wnioski będą rozpatrywane przez Kierownika ZRGR.
Istnieje możliwość zamówienia danych rachunkowych, w formie opracowania tabelarycznego wybranych zmiennych, dla grupy nie mniejszej niż 15 gospodarstw, a ponadto – uzyskania dostępu do anonimowych (bez możliwości identyfikacji konkretnego gospodarstwa) danych Polskiego FADN. Dostęp do danych odbywa się na komputerze Instytutu, w siedzibie IERiGŻ-PIB. Z komputera można dostać wygenerowane samodzielnie opracowania dla grupy nie mniejszej niż 15 gospodarstw.
Po przygotowaniu wstępnej listy zmiennych (najlepiej użyć symboli stosowanych w IERiGŻ-PIB, prezentowanych np. w publikacjach dotyczących wyników standardowych i w wykazie kodów z lat, dla których dane mają być przygotowane), należy skontaktować się z osobą odpowiedzialną za udostępnianie danych wysyłając mail na adres [email protected] . Po konsultacjach i zaakceptowaniu wniosku przez Kierownika ZRGR jest on realizowany w porozumieniu z wnioskodawcą.
Osoby planujące przeprowadzenie analiz danych rachunkowych proszone są o wcześniejszy kontakt z IERiGŻ-PIB ([email protected]) w celu ustalenia zakresu i zasad współpracy.
Poszczególne etapy procedury pozyskiwania danych zostały przedstawione na poniższym schemacie (kliknij, aby powiększyć):
AKTUALIZACJA 19.03.2026
1. Spełnianie norm dobrej kultury rolnej jest warunkiem otrzymywania płatności bezpośrednich oraz płatności obszarowych w ramach II filaru WPR. Jeżeli ww. płatności wykazano w gospodarstwie to powinny być wypełnione punkty GAEC 1 – GAEC 9.
– odpowiedz [T] powinna zostać wybrana, jeśli rolnik prowadzi działalność rolniczą zgodnie w wymienioną normą,
– odpowiedz [N] powinna zostać wybrana, jeśli zgodność z daną normą nie jest zachowana w gospodarstwie,
– odpowiedz [D], tj. ‘nie dotyczy’ powinna zostać wybrana:
– w przypadku norm: GAEC 2, GAEC 7, ponieważ normy te nie obowiązują w roku obrachunkowym 2023,
– w sytuacji, gdy dany element nie występuje w gospodarstwie, np. w GAEC 1 ‘Utrzymywanie TUZ’ jeśli w gospodarstwie nie ma TUZ.
2. Norma GAEC 2 – W przypadku normy GAEC 2 należy podać dodatkowe informacje podając faktyczną powierzchnię chronionych torfowisk i obszarów podmokłych na TUZ, gruntach ornych i uprawach trwałych.
3. Norma GAEC 9 – W przypadku normy GAEC 9 należy podać dodatkowe informacje dotyczące trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie na obszarach Natura 2000.
Rośliny miododajne, uprawiane w celu pożytku dla pszczół w ramach ekoschematu ‘Obszary z roślinami miododajnymi’ prosimy kodować w tab. 4 KOiZ w zależności od przeznaczenie uprawy po zakończeniu miodobrania. Jeżeli uprawa jest zaorywana to właściwym kodem będzie 64-30-00 ‘Nawozy zielone’, jeżeli jest później wykorzystywana na paszę to 61-59-00 ‘Pozostałe polowe uprawy pastewne na zielonkę’.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Przykładowa faktura z PGE, rozliczenie na zasadach net-meteringu:

W opisanej sytuacji, obliczenia na podstawie danych z faktury powinny wyglądać następująco:
Kolorem żółtym oznaczono sumę energii wprowadzonej do sieci z instalacji PV wg wskazań nr 1 i nr 2. W sumie jest to 4478 kWh (=2580 kWh (taryfa 1) + 1898 kWh (taryfa 2)).
Kolorem niebieskim oznaczone zostały zapisy dotyczące energii pobranej z sieci energetycznej. W tym zestawieniu są one rozdzielone wg tego czy energia pobrana została rozliczona energią wprowadzoną do sieci z instalacji PV (wiersz ‘Ilość rozliczonej energii pobranej’) czy też nie (wiersz ‘Pozostała do rozliczenia ilość energii pobranej’). W przypadku energii pobranej, która została rozliczona energią wprowadzoną do sieci z instalacji PV jest to odpowiednio 2064 kWh (taryfa 1) i 1518 kWh (taryfa 2) ponieważ ilość energii wprowadzonej do sieci z instalacji PV jest korygowana w rozliczeniach o wskaźnik 0,8.
W celu uzyskania informacji nt. ilości energii pobranej z sieci energetycznej należy zsumować wskazania liczników, tj. 2064 kWh + 3513 kWh oraz 1518 kWh + 8083 kWh. Łącznie jest to 15178 kWh. Identyczne obliczenia należy przeprowadzić dla okresu przed 2022-07-01 (z wcześniejszej faktury), a następnie zsumowane ilości wpisać odpowiednio w tab. ‘Informacje ogólne’ KOiZ w punkcie 2.5 „Ilość energii elektrycznej wprowadzonej do sieci energetycznej” oraz 2.1 „Ilość energii elektrycznej pobranej z sieci energetycznej”.
UWAGA: Uzupełnienie danych w punkcie 2.6 „Ilość energii elektrycznej wytworzonej ze źródeł odnawialnych” w tab. ‘Informacje ogólne’ KOiZ wymaga posiadania przez rolnika aplikacji dostarczonej przez producenta instalacji PV lub odczytu wskazań na kontrolerze instalacji PV. Jeżeli uzyskanie takiej informacji nie jest możliwe, należy wpisać odpowiednie wyjaśnienie do komunikatu testu, który ewentualnie mógłby się pojawić w takiej sytuacji.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
W przypadku kiedy wydatek jest jednorazowy i cały montaż przeprowadza firma, dopuszczalna jest ewidencja w KWiW instalacji fotowoltaicznej kodem środka trwałego 17-61-nn ‚Urządzenia do produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych’.
Płatność RMG powinna być odnotowana w tab.17 SAiZ „Dotacje inwestycyjne do rozliczenia” pod kodem 24-45-nn, z podanym rokiem przyznania dotacji, wartością dotacji, przewidywaną liczbą lat rozliczania dotacji (podajemy orientacyjną liczbę lat użytkowania najdroższego środka trwałego planowanego do zakupu). W przypadku dotacji do restrukturyzacji małych gospodarstw, nie należy jej rozpisywać na poszczególne grupy środków trwałych, w kol.6 „Grupa środków trwałych” powinno być wstawione 0 (zero).
W tab.14 a) SAiZ „Należności” powinna być, z tym samym kodem, odnotowana kwota drugiej części płatności (12 000 zł).
Przykład: W roku 2022, dla dotacji, o której pierwszą ratę rolnik wystąpił w 2021, a liczba lat eksploatacji najdroższego środka trwałego, planowanego do zakupu, została oceniona na 15 lat, zapisy w SAiZ powinny wyglądać następująco:
Tab.17 SAiZ Dotacje inwestycyjne do rozliczenia:
tab.14 a) SAiZ Należności:
Jeżeli pomoc została przyznana ze środków krajowych (pomoc publiczna) w ramach działania „Pomoc dla producenta rolnego, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID – 19”, należy ewidencjonować ją kodem 29-39-nn „Pozostałe dotacje i wsparcie o charakterze wyjątkowym”, z kodem uszczegółowienia „7” („Pomoc dla producentów rolnych, którym zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID – 19”).
Natomiast jeżeli pomoc została przyznana w ramach PROW 2014-2020 (Działanie M21: „Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem COVID-19”), należy użyć kodu 24-92-nn. Nie jest on uwzględniony w „Instrukcji kodowania i wykazach kodów 2021”, ponieważ konieczność wprowadzenia nowego kodu pojawiła się zbyt późno, aby (z uwagi na wymogi cyklu wydawniczego) było możliwe dokonanie uzupełnienia.
Przyznane tymczasowe nadzwyczajne wsparcie producentom świń należy zaewidencjonować kodem 29-39-nn „Pozostałe dotacje i wsparcie o charakterze wyjątkowym”, opisując dokładnie w kolumnie „Wyszczególnienie” jakiej konkretnie dotacji dotyczy dany zapis. Podczas wpisywania danych w systemie RDR należy dodatkowo określić kod działania, w tym przypadku „62”.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Przykłady zaszłości ewidencjonowanych kodem 89-00-00 „Pozostałe przychody i koszty (niematerialne)”:
• Dokonany przez rolnika zwrot (np. w wyniku kontroli) dotacji otrzymanych w poprzednich latach obrachunkowych;
• Wpływy z tytułu udostępniania zasobów gospodarstwa (ziemi, zwierząt itp.) do celów eksperymentalnych, badawczych, promocyjnych;
• Zwrócony rolnikowi nadpłacony podatek rolny;
• Dofinansowanie z mleczarni do kontroli użytkowości mlecznej;
• Potrącenie za czasopisma fachowe w ramach transakcji barterowej z SM / koszty zakupu czasopism o tematyce rolniczej;
• Premie od sprzedaży produktów z gospodarstwa (np. tuczników), która miała miejsce w ubiegłym roku obrachunkowym, lub gdy na fakturze nie określono dokładnie produktu, którego dotyczy premia;
• Korektę rozliczenia dotyczącą buraków cukrowych wynikającą ze zmiany kursu euro;
• Odszkodowania za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta;
• Odszkodowanie od Zakładu Energetycznego za szkody wyrządzone w uprawach;
• Sprzedaż złomu pochodzącego z gospodarstwa rolnego;
• Sprzedaż przepracowanego (zużytego) oleju silnikowego;
• Sprzedaż używanej folii ogrodniczej (jeśli zakup potraktowany był jako koszt bieżący);
• Zwrot kosztów prac polowych wykonanych na dodzierżawionej ziemi, po zerwaniu umowy dzierżawy;
• Opłatę za przelew płacony gotówką (bez pośrednictwa konta bankowego);
• Premię wypłaconą przez cukrownię za obsianie plantacji buraka cukrowego.
Jak widać z zestawienia, pod kodem 89-00-00 zapisujemy przychody i koszty mające bardzo zróżnicowane źródła. Z tego względu, zanim zastosujemy kod 89-00-00 musimy sprawdzić, czy nie ma innego kodu, lepiej opisującego dane zdarzenie.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
W takiej sytuacji należy w tab.7 KOiZ „Zużycie produktów własnych” wykazać przekazanie siana na przerób (kodem 65-20-00), podając ilość w kolumnie „Przeznaczono na przerób: produkty surowe”. W tab. Wpływy KWiW należy zapisać sprzedaż brykietów kodem 65-90-00 „Pozostałe produkty pochodzenia roślinnego przetworzone w gospodarstwie rolnym”. Jeżeli pojawi się komunikat o błędzie, należy wyjaśnić, krótko opisując zaszłość.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
W tab.4 KOiZ Uprawy, w kol 12 „Powierzchnia zimowej okrywy zielonej” wpisujemy powierzchnie obsiane roślinami ozimymi do zbioru w roku następnym oraz powierzchnie zajęte przez poplony ozime, natomiast nie wpisujemy upraw trwałych / wieloletnich, takich jak np. łąka.
Przy ewidencjonowaniu preparatów tego rodzaju, kod zależy od rodzaju działalności, w związku z którą substancje te się stosuje: przy produkcji zwierzęcej używamy kodu 52-80-00 „Środki czystości i dezynfekujące do produkcji zwierzęcej”, natomiast w pozostałych przypadkach, kodu 55-00-00 „Pozostałe materiały oraz drobne narzędzia i przedmioty o małej wartości o charakterze ogólnogospodarczym”.
W takim przypadku najbardziej właściwy będzie kod 51-60-00 „Regulatory wzrostu”.
Nie. W opisanej sytuacji nie następuje połączenie dwóch gospodarstw w jedno ponieważ część majątku nadal pozostaje w rękach rodziców. Zgodnie z „Instrukcją prowadzenia zapisów…” nadanie nowego numeru identyfikacyjnego jest konieczne jedynie w sytuacji podziału gospodarstwa między dwóch posiadaczy lub połączenia dwóch gospodarstw w jedno. Natomiast dalsze uczestnictwo w badaniach FADN uzależnione jest od dopasowania powstałych w wyniku podziału gospodarstw do aktualnego planu wyboru.
Także całkowite przekazanie gospodarstwa następcy, który był zaliczany do domowników nie skutkuje zmianą NIG (jest to cały czas to samo gospodarstwo). Jedynie w przypadku, gdy następca prowadził wcześniej własne, niezależne gospodarstwo i przejmuje w całości gospodarstwo rodziców nadanie nowego NIG jest uzasadnione (następuje połączenie dwóch gospodarstw w jedno).
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Sprzedaż okazjonalnego zbioru z sadu ‘w inwestycji’, który nie wszedł jeszcze w pełne owocowanie, w tab. Wpływy KWiW należy zapisywać kodem danej uprawy, np. 61-93-46 ‘Maliny ogrodowe’.
Ad. 1. Kredyt długoterminowy pozostaje długoterminowy do końca spłaty, chyba, że nastąpi zmiana warunków umowy z bankiem. Fakt, że jest to ostatni rok spłaty, nie ma znaczenia.
Ad. 2. Kredyt zostaje oznaczony odpowiednią, pierwszą wolną „enenką” w momencie wpływu do gospodarstwa i pozostaje ona nie zmieniona do zakończenia spłaty, niezależnie, na jaki okres (jeden rok czy więcej) kredyt został zaciągnięty.
Nową plantację należy w momencie jej założenia zaewidencjonować w tab.16 KOiZ „Środki trwałe w budowie: drzewostan leśny, sady i plantacje wieloletnie”, nadając jej kolejną (pierwszą wolną) „enenkę”. Dokładne informacje na ten temat podane są w „Instrukcji prowadzenia zapisów…” w rozdziale, w którym omówiona jest tabela 16 KOiZ „Środki trwałe w budowie: drzewostan leśny, sady i plantacje wieloletnie”.
Starą plantację należy wpisać do tab. „Likwidacja” KOiZ.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Kod powodu braku zbioru = 0, tj. ‘nie dotyczy’, należy stosować w odniesieniu do:
AKTUALIZACJA 19.03.2026
W przedstawionej sytuacji, w tabelach: 1 SAiZ „Ziemia ”, 1(1) SWAiZ „Ziemia” oraz 2 KOiZ „Powierzchnia ziemi wg tytułu i sposobu użytkowania” w kol.12 „Grunty leśne” należy podać powierzchnię zarówno gruntów pod lasem, jak i zadrzewionych i zakrzaczonych, natomiast w tabelach: 3 SAiZ „Drzewostan” i 2(3) SWAiZ „Drzewostan” – tylko gruntów pod lasem.
Kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej dotyczącą płatności za poprzedni rok obrachunkowy należy ewidencjonować kodem z grupy 29-39-nn „Pozostałe dotacje i wsparcie o charakterze wyjątkowym” i kodem działania równym 8.
Rośliny ozdobne, zarówno dwuletnie, jak i byliny, wpisujemy w Tabeli 4 KOiZ „Uprawy”. Upraw takich nie zapisujemy w SAiZ.
Środki z mleczarni kodujemy, w momencie ich otrzymania (odpowiednim kodem kredytu w innych instytucjach), po stronie wpływów. Następnie, co miesiąc ewidencjonujemy wpływ za odstawione mleko (kwota z faktury). Natomiast po stronie wydatków co miesiąc księgujemy właściwymi kodami potrącenia, wyszczególnione na fakturze za mleko, w tym także spłatę środków otrzymanych z mleczarni (kodem, pod jakim zostały one zakodowane w momencie wpływu).
W przypadku, gdy testy wykażą podejrzenie o błąd (jest zobowiązanie, a brak odsetek) – należy to wyjaśnić, krótko opisując zaszłość.
W książce KWiW po stronie wpływów należy zarejestrować odpowiednim kodem wpływ tej dotacji, a przypadku komunikatu testu informującym o zbyt małej wartości dotacji wystarczy podać wyjaśnienie (np. „Dotacja w wysokości 10% wartości inwestycji”).
Tak, w przypadku oddzierżawienia ziemi firmie pod wiatraki (farmę wiatrową), taki sposób zapisu jest prawidłowy.
W wierszu 7 tab. XI Raportu Indywidualnego pokazana jest suma wartości produkcji dla zwierząt i produktów zwierzęcych, nie zaprezentowanych w pierwszych pięciu wierszach tabeli (zarezerwowane są one dla produktów, których wartość produkcji w danym gospodarstwie jest najwyższa).
Wartość ujemna może pojawić się m.in. jako wynik obliczenia wartości obrotu stada. W konkretnym przypadku najprościej ustalić, czego dotyczy ujemna wartość, porównując dane wykazane tab. XI „Produkcja: wartość i struktura” Raportu Indywidualnego z danymi zawartymi w pliku Tabele Wynikowe tego gospodarstwa. W pliku TW z listy tabel wybieramy tabelę „ProdukcjaWartosc”, wyszukujemy w niej produkty zwierzęce (np. mleko) i sprawdzamy kolumnę „ProdukcjaOgolem”. Sprawdzamy też tabelę „ZwierzetaWartosc” – kolumnę „ProdukcjaPoP” (produkcja po przeszacowaniu).
Przyznane odszkodowanie należy zapisać w tabeli Wpływy takim samym kodem, jaki był używany do odnotowywania składek ubezpieczenia.
Zgodnie z „Instrukcją prowadzenia zapisów…”, przewidywana liczba lat rozliczania powinna być zgodna z okresem użytkowania środka trwałego, którego dotyczyła dotacja. Jeśli dotacja dotyczyła kilku środków trwałych – należy uwzględnić okres użytkowania środka trwałego o najwyższej wartości.
Powierzchnię zajętą przez wysadzone w listopadzie do szklarni cebulki tulipanów należy wpisać w tab. 4 KOiZ „Uprawy”, w kol.3 ‘Typ uprawy’ wstawić kod 4 – uprawa pod osłonami wysokimi.
Uprawę owsa z przeznaczeniem na kiszonkę GPS (kiszonkę z całych roślin zbożowych) należy w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” zakodować 61-53-00 „Zboża i mieszanki zbóż z innymi roślinami na zielonkę”.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Zgodnie z „Instrukcją prowadzenia zapisów…”, „Do środków trwałych zalicza się te, których wartość początkowa netto w cenach bieżących, czyli cena nabycia lub wytworzenia identycznego lub zbliżonego nowego środka trwałego, wynosi co najmniej 3500 zł.” W tym przypadku, ponieważ wartość początkowa prasy w cenach bieżących przekracza kwotę 3500 zł netto, zakup należy zapisać kodem środka trwałego.
Zakupy używanych maszyn i urządzeń, których wartość w stanie nowym przekracza 3500 zł, należy rejestrować pod kodami z grupy 1* ‘Środki trwałe’. Rejestracja środków trwałych pod kodem 55-00-00 ‘Pozostałe materiały oraz drobne narzędzia i przedmioty o małej wartości o charakterze ogólnogospodarczym’ jest błędem.
Dodatkową opłatę za wcześniejszą spłatę kredytu na zakup ciągnika należy zakodować 85-19-00 „Pozostałe odsetki i prowizje od kredytów/pożyczek”.
W przypadku, gdy środek trwały kupuje kilku rolników na wspólne użytkowanie, zdarzenie ewidencjonujemy następująco: w KWiW „Wydatki” zapisujemy zakup pod kodem właściwym dla rodzaju środka trwałego (ciągnik, maszyna do produkcji roślinnej itp.), w kol. 6 „Jednostka miary” wpisujemy „szt.”, a w kol. 7 „Ilość” – część środka trwałego, jaka jest własnością danego rolnika (np. 0,33), natomiast jako wartość podajemy część wartości środka trwałego, która przypada, zgodnie z uzgodnionym przez współwłaścicieli podziałem, na danego rolnika. W kol. „Wyszczególnienie” oprócz nazwy środka trwałego trzeba podać, jaka jego część jest własnością rolnika (np.: „Kombajn Claas; 0,33 szt.”).
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Likwidację plantacji nieplonującej, do której dochodzi z powodu strat losowych (np. wymarznięcia) ewidencjonujemy w tabeli 14 KOiZ „Wykaz strat losowych…” wypełniając kolumny: kod, miesiąc straty, dotyczy: stanu początkowego oraz % zniszczenia lub ubytku.
W przypadku likwidacji środka trwałego w budowie zamierzonej przez rolnika, w pole „Kod środka trwałego” w części tabeli dotyczącej zamknięcia inwestycji należy wpisać wyraz „LIKWIDACJA”. W dalszej kolejności, już na etapie wprowadzania danych do Systemu RDR należy nacisnąć przycisk „Likwiduj inwestycję”.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Za moment przyznania dotacji uznaje się:
— w przypadku dotacji operacyjnych → moment pierwszej wpłaty na rachunek gospodarstwa;
— w przypadku dotacji inwestycyjnych → moment złożenia wniosku o płatność.
Jeśli wniosek złożono w ubiegłym roku, należy odnotować należność w tab.14 SAiZ „Należności i pozostałe aktywa finansowe”, a w momencie otrzymania wpłaty – wpisać w tab. Wpływy KWiW.
Akcyzy za węgiel (podobnie, jak np. akcyzy za paliwo) nie wydzielamy – zapisujemy łączną kwotę za węgiel (kodem węgla).
AKTUALIZACJA 19.03.2026
W przedstawionej sytuacji należy zrobić korektę stanu początkowego, usuwając zarówno zaciągnięty kredyt, jak i ziemię, która została zakupiona a następnie darowana synowi.
W wyjątkowym przypadku, jeżeli mamy pewność, że rolnik już w zeszłym roku podjął decyzję o przekazaniu ziemi synowi, a dane z ubiegłego roku są jeszcze w trakcie sprawdzania, można usunąć zapis o kredycie i zakupie ziemi z danych dotyczących roku ubiegłego.
Tak, w opisanej sytuacji proszę używać do odnotowania płatności za internet kodu opłat za usługi telekomunikacyjne (82-70-00), pamiętając, że należy to uwzględnić dokonując podziału kosztów wspólnych.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Szczegółowych informacji na temat zapisu odszkodowań z tytułu ubezpieczenia konkretnych upraw lub zwierząt podane są w ‚Instrukcji prowadzenia zapisów…’ w rozdziale dotyczącym tabeli 14 KOiZ „Wykaz strat losowych oraz przyznanych odszkodowań z tytułu ubezpieczenia konkretnych upraw i zwierząt”.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Za uprawy w plonie głównym na gruntach ornych uznaje się te rośliny, które rosną najdłużej na danej powierzchni, i z których uzyskuje się zbiór główny. Kukurydza pozostaje na polu dłużej niż szpinak. Uprawę w plonie głównym (tu: kukurydzę) należy wykazać w tab.4 KOiZ „Uprawy”, w kolumnie 3 „Typ uprawy” wpisując kod „1” – „Polowa w plonie głównym”. Uprawę szpinaku należy wykazać również w tej tabeli lecz w kolumnie 3 „Typ uprawy” wpisać kod „2” – „Polowa: przedplon, poplon, wsiewka”.
AKTUALIZACJA 31.01.2020 Sprzedawany szczypior, a także cebulę ze szczypiorem, ewidencjonujemy tym samym kodem 61-72-31 „Cebula pod osłonami wysokimi”. Jedynie w KWiW w tabeli „Wpływy” w kolumnie „Wyszczególnienie” należy podać, czy konkretny zapis dotyczy sprzedaży samego szczypioru, czy cebuli ze szczypiorem. Ze względu na to, że zarówno cebulę ze szczypiorem jak i szczypior sprzedaje się w pęczkach, bez określania wagi, w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” nie wypełnia się kolumny 9 – Zbiór, podając w kol. 11 „Powód braku zbioru” kod 9 („Inny”) . Dymkę pozostawioną jako materiał sadzeniowy na przyszły rok oznaczamy kodem cebuli – 61-72-31.
W opisanej sytuacji zapisy powinny wyglądać następująco:
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Tak, należy wprowadzić poprawki w tab. 1 KOiZ, zmieniając odpowiednio kod w kol.6 „Sprawowana funkcja w gospodarstwie”.
Sprzedaż ziemniaków należy oznaczyć kodem, którym uprawa została oznaczona w KOiZ tab. 4 „Uprawy”, a więc ziemniaków skrobiowych.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Tak. Płatności bezpośrednie w rozumieniu punktu 1.2. tabeli 19 KOiZ „Informacje ogólne” to płatności wymienione w „Instrukcji Kodowania i Wykazach Kodów” pod kodami z grupy 21-*.
Do dopłat bezpośrednich nie zaliczamy dopłat do wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oraz płatności rolnośrodowiskowych.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Podłoże z wszczepioną grzybnią należy zakodować jako materiał siewny kodem 51-10-00.
W książkach rachunkowości rolnej wykazujemy wyłącznie koszty związane z działalnością operacyjną GR. Wyszczególnione na fakturach pozycje dotyczące innej działalności należy pominąć, dokonując podziału na podstawie wywiadu z rolnikiem.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
W związku z dodatkowymi pytaniami, zamieszczamy szczegółowe wyjaśnienie.
Zakupioną nową maszynę lub urządzenie o wartości poniżej 3500 zł kodujemy
kodem 55-00-00.
Zakupioną maszynę używaną, o wartości w momencie zakupu poniżej 300 euro, ale której wartość początkowa w cenach bieżących (czyli cena zakupu lub wytworzenia nowej, identycznej lub zbliżonej maszyny) wynosi więcej niż 3500 zł – kodujemy kodem środka trwałego.
UWAGA.
Jeżeli rolnik kupuje maszynę z przeznaczeniem „na części”:
– do wykorzystania przy remontach bieżących już posiadanego środka trwałego, wówczas używamy kodu 53-40-00;
– do wykorzystania przy remoncie kapitalnym już posiadanego środka trwałego – używamy kodu tej inwestycji.
Uprawę kopru należy zakodować 61-7*-29 „Pozostałe warzywa liściaste i łodygowe.” Również tym kodem należy sprzedawać koper w KWiW – zarówno młody, sprzedawany w pęczkach, jak i w wiązkach.
AKTUALIZACJA 19.03.2026
Koszty aktu notarialnego należy odnotować kodem 71-99-00 „Pozostałe usługi do dział. operacyjnej (ogólnogospodarczej)”, natomiast inne poniesione opłaty – kodem 82-90-00 „Pozostałe opłaty”. Prawo wieczystego użytkowania nieruchomości (kod 18-12-01) należy w tab. 8 KOiZ „Nieodpłatne przekazania z gospodarstwa rolnego” przekazać z gospodarstwa, natomiast w tab. 9 KOiZ „Nieodpłatne przekazania do gospodarstwa rolnego” należy przyjąć budynek mieszkalny kodem z grupy 15-10, wyceniając jego wartość w sposób opisany w „Instrukcji prowadzenia zapisów…” tak, aby odpowiadała rzeczywistej wartości budynku.
Należy podać aktualną wartość i wyjaśnić niezgodność w bilansie udziałów, wykazaną przez testy w Systemie RDR.
UWAGA! Należy uwzględniać tylko akcje firm związanych z działalnością operacyjną GR. Pozostałe akcje należą do majątku prywatnego rolnika i nie są odnotowywane w książkach rachunkowości rolnej.
Jeżeli faktura nie została skorygowana, należy przepisać wszystko tak, jak jest.
W opisanej sytuacji należy zapisać zwrot zaliczki w KWiW Wpływy (takim kodem, pod jakim była zapisana zaliczka, kod zapisu 4) i wyjaśnić błędy wygenerowane przez System RDR.
Zapisy należy skorygować w następujący sposób:
SAiZ:
– tabela 4 – „Melioracje szczegółowe, budynki i budowle, środki transportowe, maszyny i urządzenia” – należy wstawić budowlę, której kodu użyto przez pomyłkę do inwestycji. Wartość ze stanu początkowego z ubiegłego roku należy pomniejszyć o ratę amortyzacyjną, należy również pamiętać o zmniejszeniu o 1 liczby lat użytkowania;
– tabela 6a – „Środki trwałe w budowie (inwestycje w toku)”– przy pomocy korekty należy wyzerować wartość przy kodzie użytym przez pomyłkę i dopisać nowy, prawidłowy kod inwestycji (używając nowej enenki i wykazując tylko zsumowane nakłady poniesione na inwestycję w roku ubiegłym).
KOiZ:
– tabela 17 „Środki trwałe w budowie” – należy usunąć „główkę” inwestycji przeniesioną przez program i wstawić poprawną: kod taki sam jak ten poprawiony w SAiZ tab. 6a, rok rozpoczęcia inwestycji – ubiegły rok i kod pochodzenia inwestycji – „1” (pamiętając o przeniesieniu nakładów poniesionych na inwestycję w roku bieżącym).
W przypadku pojawienia się komunikatów o błędach podczas testowania, należy w wyjaśnieniu krótko opisać zaszłość.
Należy skorygować zapisy na SP i wyjaśnić różnicę stanów.
Należy skorygować zapis na SP.
Należy wpisać jednostkę miary taką, w jakiej został zakupiony nawóz – jeśli płynny, to litr, a jeżeli w testach pojawi się błąd – wyjaśnić.
Nawozy płynne kodujemy, tak jak wszystkie inne, na podstawie składu (Ekolisty są np. jednoskładnikowe mikroelementowe, wieloskładnikowe itd.).
Po stronie wpływów zapisujemy czynsz dzierżawny, a po stronie wydatków – cielę, używając odpowiednich kodów. Oczywiście wartościowo wpływ = wydatek (oszacowana wartość czynszu, równa wartości otrzymanego cielęcia).
Składkę na fundusz promocji produktów rolno-spożywczych prosimy kodować 82-90-00 „Pozostałe opłaty”.
Tak, kod 52-22-00 jest odpowiedni.
Wydatek należy zapisać w KWiW w tabeli Wydatki kodem 33-00-nn.
AKTUALIZACJA 31.03.2026
Tak, taka sytuacja to usługowy odchów zwierząt i wpływy kodujemy 71-21-1n. Należy pamiętać o uwzględnieniu w tab. 1 KOiZ ‘Zasoby i nakłady pracy…’, w kol. ‘Nakłady pracy na OGA’, procentowego udziału godzin pracy przeznaczonych na usługowy odchów zwierząt w ogólnej ilości godzin pracy przeznaczonych na działalność operacyjną gospodarstwa rolnego (kol. nr 23 ‘Razem w roku’).
Tak, w tabeli 12 KOiZ „Produkcja roślinna w toku- cykl krótki” dopuszczalne jest stosowanie jednostki siewnej jako jednostki miary.
Ze względu na to, że wartość dosadzonych drzew jest porównywalna z wartością pierwotnego sadu, nie można potraktować tego zdarzenia jak „remontu bieżącego” sadu. Z kolei, z powodu ograniczeń programowych nie ma możliwości zapisania ulepszenia sadu tak, jak to ma miejsce w przypadku np. budynków, w tabeli inwestycyjnej.
Należy zatem dokonać korekty stanu początkowego, pozostawiając dotychczasowy kod, natomiast jako wartość wpisując sumę wartości starego sadu i nakładów, poniesionych na nowe, uzupełniające nasadzenia oraz zmienić rok rozpoczęcia eksploatacji na rok ubiegły. Inwestycję odnoszącą się do nowego sadu należy usunąć z KOiZ.
Ponieważ stado zostało skierowane na ubój, a rzeźnia wypłaciła pieniądze – należy zaewidencjonować zaszłość jako sprzedaż. Waga, przynajmniej części zwierząt, będzie prawdopodobnie poza zakresem. W przypadku pojawienia się w testach komunikatu o błędzie, należy podać wyjaśnienie, że ubój był związany ze stwierdzeniem wystąpienia choroby Aujeszkyego.
AKTUALIZACJA 31.03.2026
Kolejne enenki dla kodu 21-5 nadajemy na takich samych zasadach, jakie obowiązują dla wszystkich pozostałych zapisów. Przypominamy, że każda dotacja musi być oznaczona odrębnym kodem, z kolejną enenką. Płatności te są zapisywane kodami z różnych grup i ich enenki są niezależne.
W przypadku zwrotu pieniędzy przez zakład energetyczny za nadpłacony rachunek, należy skorygować wydatek na energię elektryczną w roku obrachunkowym o otrzymaną kwotę.
Ze względu na to, że w gospodarstwie jest ok. 18 ha sadów i 10 ha upraw zbożowych, gospodarstwo może być objęte badaniami, ponieważ będzie miało wielkość ekonomiczną powyżej progu włączającego do badań. Chów i hodowla danieli (podobnie jak stawy rybne) nie jest uwzględniana przy wyliczaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa. Daniele nie są też uwzględniane w Ankiecie dotyczącej rozmiarów produkcji zwierzęcej.
Raty leasingowe w przypadku urządzenia użytkowanego w gospodarstwie na zasadzie leasingu finansowego (kapitałowego) oznaczamy kodem środka trwałego, którego dotyczą. Zgodnie z „Instrukcją prowadzenia zapisów…” urządzenie nabyte na podstawie umowy leasingu finansowego, które gospodarstwo ma prawo amortyzować, jest własnością gospodarstwa. Należy umieścić je w spisie inwenturowym w pełnej wysokości netto, a kwotę pozostającą do spłacenia uwzględnić w zobowiązaniach gospodarstwa. Fakt, że ostatnia rata będzie dużo wyższa niż poprzednie nie ma znaczenia. Natomiast opłaty operacyjne z tytułu leasingu kapitałowego zapisujemy kodem 87-32-nn.
(Instrukcja prowadzenia zapisów w książkach rachunkowych, schemat 4 – Leasing)
Uprawę statycji (zatrwianu) należy wpisać w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” pod kodem 61-81-10 (kwiaty cięte w uprawie polowej), każdy rok w osobnym wierszu, podając szacunkowy plon kwiatów (o ile były sprzedawane na wagę) jako produkt główny. Sadzonki należy pokazać w tabeli 7 KOiZ „Zużycie produktów własnych…” kodem 62-51-00 „Inne uprawy nasienne i rozsadniki w uprawie polowej”.
W sytuacji, gdy wiadomo, że ziemia, którą rolnik sprzedaje, nie będzie przeznaczona na cele rolnicze oraz kiedy uzyskana cena jest znacznie wyższa niż cena gruntów rolnych, należy część użytków przeznaczoną na sprzedaż przekazać nieodpłatnie do gospodarstwa domowego (tab. 8 KOiZ „Nieodpłatne przekazania z gospodarstwa rolnego”), a ich sprzedaż jest sprawą prywatną rolnika.
Uwaga: w tym przypadku koszty odrolnienia nie są kosztami gospodarstwa rolnego.
Wkład finansowy rolnika w budowę należy zakodować kodem 18-39-nn – „Pozostałe składniki finansowego majątku trwałego posiadane przez gospodarstwo rolne”. Kredyt należy zakodować 41-19-nn („Pozostałe komercyjne kredyty długoterminowe bankowe”).
AKTUALIZACJA 31.03.2026
Sprawdzamy zapis dotyczący płacenia podatku leśnego, ponieważ zgodnie z Ustawą z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 176) w przypadku posiadania lasu 40-letniego lub starszego, istnieje obowiązek uiszczania takiego podatku. Jeżeli rolnik płaci podatek za las, który faktycznie jest młodszy, wystarczy podać wyjaśnienie.
Komercyjna hodowla psów rasowych jest zaliczana do działalności OGA, czyli do działalności gospodarczej innej niż rolnicza bezpośrednio związanej z gospodarstwem rolnym. Wydatki na ich utrzymanie należy kodować następująco:
– pasze z zakupu – kod 52-14-70 lub kodem innej paszy zakupu, którą następnie należy wydzielić w tabeli 10 KOiZ „Rozdysponowanie zużytych pasz i ściołów…” w kol. 9 „zwierzęta zalicz. do OGA /a”;
– pasze własne – wydzielić w tabeli 7 KOiZ „Zużycie produktów własnych…”, w kol. 12 „zwierzęta zalicz. do OGA /b”;
– koszty weterynaryjne – kod 71-22-00.
AKTUALIZACJA 31.03.2026
W testach sprawdzających płatności obszarowe przyjęte są stawki: dla zapisów w pierwszym półroczu – za rok ubiegły, natomiast w drugim – za rok bieżący.
Jeżeli chodzi o dopłaty do ziemi dodzierżawionej, są one uwzględniane zgodnie z zapisami w tabelach KOiZ: „Powierzchnia ziemi wg tytułu i sposobu użytkowania” i „Ilości referencyjne roczne” (dopuszczalna jest dopłata niższa, niż wynikałoby to wyliczeń, np. gdy rolnik nie wystąpił o dopłatę do całego dodzierżawianego areału lub dopłatę pobiera właściciel).
Tak, jeżeli komputer został zakupiony na potrzeby gospodarstwa, najodpowiedniejszy będzie kod 17-40-nn.
Uprawy na cele energetyczne zapisujemy w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” kodem konkretnej uprawy (np. rzepak energetyczny kodujemy 61-33-1*, a wierzbę energetyczną – 61-35-50 „Zagajniki o krótkiej rotacji na użytkach rolnych”).W kolumnie 5 „Uprawa na cele energetyczne” wpisujemy kod 1 „Tak”.
W tabeli 2 KOiZ „Powierzchnia ziemi wg tytułu i sposobu użytkowania” powierzchnię pod uprawami energetycznymi należy uwzględniać w części dotyczącej użytkowanych użytków rolnych (kolumna 5).
W tym przypadku należy użyć kodu 51-90-00 „Pozostałe materiały do produkcji roślinnej z zakupów lub nieodpłatnych przekazań mające charakter kosztów bezpośrednich”.
Takich zaszłości nie rejestrujemy.
Wpłatę kaucji kodujemy 33-00-nn. Jeśli w tym samym roku ziemia została zakupiona i kaucja została wliczona w cenę do zapłaty, należy „zwrócić” kaucję przez książkę Wpływy (kodem z tą samą końcówką –nn, zapisując jako transakcję w pełni rozliczoną, z kodem zapisu „1”) i odnotować zakup kodem ziemi, podając łączną kwotę, natomiast jeśli zakup ziemi nie został sfinalizowany w tym samym roku, należy pozostawić zapis kaucji w tabeli Wpływy KWiW i dokonać jej „zwrotu” w przedstawiony wyżej sposób w roku następnym, w momencie dokonania transakcji.
AKTUALIZACJA 31.03.2026
Likwidację sadu z powodu strat losowych ewidencjonujemy w tabeli 14 KOiZ „Wykaz strat losowych” wypełniając kolumny: kod, miesiąc straty, dotyczy stanu początkowego oraz % zniszczenia lub ubytku. W przypadku, kiedy po likwidacji sadu uprawiano na tej powierzchni inne rośliny należy w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” uwzględnić powierzchnię sadu zlikwidowanego pod zasiewy upraw innych roślin oraz podać dla danego sadu powierzchnię zbioru z której uzyskano produkcję. Sad przeznaczony do likwidacji zamierzonej przez rolnika należy wpisać do tabeli 15 KOiZ „Likwidacja środków trwałych”. Umieszczenie środka trwałego w tej tabeli skutkuje usunięciem danego środka trwałego lub jego części z ewidencji środków trwałych
Należy pamiętać, że niedopuszczalne jest korygowanie na stanie początkowym wartości likwidowanych środków trwałych (np. z 1000 zł na 0 zł).
Gospodarstwa uczestniczące w systemie FSDN posiadające pasieki powinny w tab. 4 SAiZ „Melioracje szczegółowe, budynki i budowle, środki transportowe, maszyny i urządzenia” wykazać ule dla pszczół oznaczone kodem 15-29-nn „Pozostałe budowle”.
W przypadku dużej liczby identycznych uli o niskiej wartości jednostkowej należy stworzyć obiekt inwentarzowy zbiorczy.
W takich przypadkach należy dokonać poprawki w ewidencji na dzień 01 stycznia danego roku. Poprawka ta powinna polegać na zmianie imienia i nazwiska nowego właściciela gospodarstwa (NIG pozostaje niezmieniony) w ewidencji gospodarstw. Ponadto o zmianie w ewidencji koordynator musi e-mailem poinformować Instytut. Należy również wprowadzić zmiany w zapisach w tab. 1 KOiZ „Zasoby i nakłady pracy…” w kodzie sprawowanej funkcji (kol. 6) i kodzie stopnia pokrewieństwa z posiadaczem gospodarstwa (kol. 7).
Nadanie nowego NIG (wraz z obowiązującą procedurą) byłoby konieczne jedynie w sytuacji podziału gospodarstwa między dwóch posiadaczy lub połączenia dwóch gospodarstw w jedno.
Przy zakupie identycznych skrzynio-palet w jednym celu i o identycznej liczbie lat przewidywanego użytkowania dopuszcza się tworzenie tzw. obiektów inwentarzowych zbiorczych. W KWiW po stronie Wydatków w kolumnie j.m. należy wpisać „szt.” zaś w kolumnie Ilość = „1” i podać wartość całego zakupu. Taki zapis oznacza, że dotyczy jednego tzw. obiektu zbiorczego. W kolumnie „Wyszczególnienie” należy opisać rodzaj tego środka trwałego wraz z podaniem liczby części składowych, w tym przypadku: „500 skrzynio-palet”.
AKTUALIZACJA 31.03.2026
Uprawę rzodkiewki należy wykazać w tab. 4 KOiZ „Uprawy” wpisując w kol. „Typ uprawy” kod 2 („Polowa: przedplon, poplon, wsiewka”). W kol. „Zbiór” należy wstawić 0, a w kol. „Powód braku zbioru” użyć kodu 9. Natomiast przy sprzedaży, w tab. Wpływy KWiW, w kol. „Jednostka miary” ewidencjonujemy taką jednostkę miary, w jakiej była sprzedawana rzodkiewka (w tym przypadku – szt.).
Wysłodki suche otrzymane w darze są ewidencjonowane w tab. 9 KOiZ „Nieodpłatne przekazania do GR”. Odnotowujemy tylko ilość wysłodków przeznaczonych do zużycia w gospodarstwie rolnym, używając kodu 52-19-20 („Wysłodki suche”).
Koszt suszenia oznaczamy kodem 71-29-00 („Pozostałe usługi do produkcji zwierzęcej”), uwzględniając (szacunkowo) tylko tę część kosztu, która przypada na wysłodki zużyte w gospodarstwie.
Tak, w tab.4 SAiZ „Melioracje szczegółowe, budynki i budowle, środki transportowe, maszyny i urządzenia” należy wprowadzić do gospodarstwa rolnego środek trwały jakim jest zbiornik na gnojówkę, należy również w tab. 9 SAiZ „Zapasy produktów własnych – nietowarowych” wykazać na stan początkowy gnojówkę, a gdy pojawi się komunikat o błędzie, należy w wyjaśnieniu krótko opisać zaszłość.
Jeśli tunele nieogrzewane w których uprawiana jest papryka są tunelami w których wysokość umożliwia wejście osób i wykonywanie pracy, wówczas uprawę papryki należy zaewidencjonować w tabeli 4 „Uprawy” KOiZ kodem 61-72-19 „Warzywa pod osłonami wysokimi – Pozostałe warzywa uprawiane dla owoców i kwiatów”. Powierzchnia zbioru wykazana w tabeli 4 „Uprawy” powinna odpowiadać 0,6 ha, natomiast pozostała część powierzchni tj. 0,4 ha powinna być wykazana w tabeli 2 KOiZ „Powierzchnia ziemi wg tytułu i sposobu użytkowania” w pozycji „Ugory na GO” (kol.7 lub 8). W tabeli „Zasoby ziemi własnej” w SAiZ i SWAiZ rodzaje ziemi własnej ewidencjonujemy zgodnie z Rejestrem Gruntów.
W KOiZ w tabeli 7 „Zużycie produktów własnych (potencjalnie towarowych) na siew, sadzenie, pasze, wylęg oraz przerób” nie ewidencjonujemy mleka pochodzącego od krów mamek. Mleko od krów mamek nie jest produktem potencjalnie towarowym.
AKTUALIZACJA 31.03.2026
W odniesieniu do otrzymywanych kredytów istnieje w Polskim FSDN odstępstwo od metody memoriałowej. Wpływ z tytułu otrzymania określonego rodzaju kredytu jest ewidencjonowany w momencie otrzymania wpłaty środków pieniężnych przez rolnika.
Zgodnie z obowiązującą metodyką, należności z tytułu kredytów w Polskim FSDN nie istnieją, dlatego w tabeli „Należności” nie są dopuszczone kody z grupy kodów „Kredyty”.
Kodem 74-00-00 ewidencjonuje się w KWiW w tabeli Wydatki wyłącznie pracowników dorywczych do działalności operacyjnej.
Pracowników dorywczych do działalności inwestycyjnej (którą jest sadzenie truskawek) należy zakodować od razu kodem inwestycji – takim samym jaki widnieje w główce tabeli 16 KOiZ („Środki trwałe w budowie: drzewostan leśny, sady i plantacje wieloletnie”) i nie pokazuje się ich w tabeli 1 KOiZ („Zasoby i nakłady pracy …”), w której ewidencjonowane są wyłącznie nakłady pracy do działalności operacyjnej.
W tabeli 16 KOiZ dopuszczono kod 73-00-09 ze względu na możliwość ewentualnego ‘przesunięcia’ pracowników stałych z działalności operacyjnej do działalności inwestycyjnej.
AKTUALIZACJA 30.03.2026
W takim przypadku uprawy pod osłonami należy odnotować w tab. 4 KOiZ „Uprawy”, ewidencjonując w osobnych wierszach powierzchnię i zbiór poszczególnych gatunków roślin warzywnych i podając w kol. 3 kod typu uprawy „4” („Uprawa pod osłonami wysokimi”). Jeśli któryś z gatunków był uprawiany kilkakrotnie, wówczas powierzchnię, a także zbiory należy zsumować.
Należy pamiętać, aby powierzchnię podstawową uprawy, tj. 180m2, uwzględnić w tab. 4.1. ‘Informacje dodatkowe o produkcji roślinnej’, w punkcie ‘2.5.1. Powierzchnia wykorzystana przynajmniej raz w roku pod uprawę warzyw i/lub truskawek’.
Płatność do buraków cukrowych oznaczana jest kodem 21-44-nn.
Tak, zwrot akcyzy za paliwo rolnicze należy ewidencjonować kodem 27-93-nn („Zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej”).
Wszelkie świadczenia płacone przez KRUS (np. chorobowe) użytkownikowi gospodarstwa rolnego nie są ewidencjonowane w książkach rachunkowości rolnej, gdyż są przychodem osobistym rolnika i jego rodziny.
Korektę rozliczenia dotyczącą buraków cukrowych wynikającą ze zmiany kursu euro należy zaewidencjonować używając kodu 89-00-00 („Pozostałe przychody i koszty”).
AKTUALIZACJA 30.03.2026
Zwierzęta (tuczniki, drób) należy przekazać na przerób w tab.7 KOiZ („Zużycie produktów własnych…”). W kolumnie „J.m.” należy wstawić obowiązującą dla danej grupy zwierząt jednostkę miary. W kolumnie „Przeznaczono na przerób”, w przypadku zwierząt, dla których obowiązującą jednostką miary są kilogramy, należy w kolumnie „produkty surowe” podać wagę, natomiast w kolumnie „zwierzęta” – ilość przekazanych sztuk. Jeżeli przekazania dotyczą zwierząt, dla których obowiązującą jednostką miary są sztuki, należy podać liczbę przekazanych zwierząt w kolumnie „zwierzęta”, natomiast nie należy wypełniać kol. 15. Sprzedaż tusz i rąbanki należy ewidencjonować w tab. Wpływy KWiW kodem 67-71-00 „Mięso surowe”. Usługę uboju należy odnotować kodem 71-21-90 „Pozostałe usługi specjalistyczne do produkcji zwierzęcej”.
W tabeli 4 KOiZ „Uprawy”, pod pojęciem uprawy pod osłonami wysokimi rozumiane są uprawy w szklarniach i trwałych inspektach, a także tunelach foliowych, ogrzewanych i nieogrzewanych, których wysokość umożliwia wejście osób i wykonywanie pracy.
AKTUALIZACJA 30.03.2026
W wyżej opisanym przypadku w tab. 4 KOiZ „Uprawy” ewidencjonujemy powierzchnię kapusty głowiastej i kapusty pekińskiej w dwóch oddzielnych wierszach, z oznaczeniem tym samym kodem. Zbiór kapusty należy podać w dt, natomiast w przypadku kapusty pekińskiej pozostawić kolumnę „Zbiór” pustą, wpisać w kolumnie „Powód braku zbioru” kod 9 „Inny”, a gdy pojawi się komunikat o błędzie wyjaśnić, że chodzi o sprzedaż w sztukach. Przy sprzedaży w KWiW w kolumnie „Jednostka miary” ewidencjonujemy taką jednostkę miary, w jakiej kapusta była sprzedawana (tj. w przypadku kapusty – dt, a w przypadku kapusty pekińskiej – szt.). Należy pamiętać, że w przypadku stosowania różnych jednostek miary (szt., dt), w Raporcie Indywidualnym nie będą dla tej produkcji wyliczane plon i jednostkowa cena sprzedaży.
AKTUALIZACJA 13.07.2023 W przypadku, kiedy rolnik pozyskuje nasiona facelii, uprawę należy potraktować jako plantacje nasienne ewidencjonując ją w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” kodem 62-90-00 „Pozostałe plantacje nasienne”. Jeżeli natomiast rolnik nie zbiera nasion i facelia wysiana jest tylko dla pszczół, należy zakodować ją jako nawóz zielony (64-30-00).
Jeżeli facelia jest uprawiana na paszę, należy w tab. 4 KOiZ „Uprawy” użyć kodu 61-59-00 „Pozostałe polowe uprawy pastewne na zielonkę”.
AKTUALIZACJA 31.01.2020 Uprawę zakupioną na „pniu” należy zapisać w tab. 4 KOiZ „Uprawy” podając w kol.4 „Na gruncie” kod zapisu „4” („obcym, uprawy zakupione „na pniu””). W tab. 2 KOiZ „Powierzchnia ziemi wg tytułu i sposobu użytkowania” nie odnotowujemy tej powierzchni. W przypadku pojawienia się komunikatu o błędzie, należy wyjaśnić, że zakupiono ”na pniu” 7 ha kukurydzy. Należy pamiętać, aby zakupioną uprawę odnotować w tab. Wydatki KWiW pod kodem 88-00-00 „Sprzedaż/zakup upraw „na pniu””.
AKTUALIZACJA 30.03.2026
Skoro rolnik sprzedaje koszyczki słonecznika w szt. to sprzedaż należy pokazać w szt., zapisując zaszłość kodem słonecznika (61-33-20). W tab. 4 KOiZ „Uprawy” należy pozostawić niewypełnioną kolumnę „Zbiór”, podając kod powodu braku zbioru = 9 „Inny”.
AKTUALIZACJA 30.03.2026
Dopłatę do ziemniaków skrobiowych należy zakodować 21-43-nn („Płatność do ziemniaków skrobiowych”).
AKTUALIZACJA 30.03.2026
Według metody Polskiego FSDN koszt nawozów wapniowych obciąża rok bieżący. Obornik z zakupu zastosowany pod oziminy jest substytutem nawozów mineralnych i dlatego musi być zawarty w cyklu krótkim.
Mimo, że rolnik sprzedaje oddzielnie pszenżyto jare i łubin słodki, w obu przypadkach we wpływach należy pokazać sprzedaż pod kodem mieszanki (61-23-10).
Kod 61-35-30 („Rośliny zielarskie (lecznicze, przyprawowe, aromatyczne)”) jest wspólnym kodem dla roślin zielarskich jednorocznych i dla upraw wieloletnich. W przypadku pojawienia się powyższego komunikatu należy w wyjaśnieniu napisać, że w gospodarstwie uprawia się rośliny zielarskie jednoroczne.
Ponieważ jak rozumiemy nie było należności na stanie początkowym, w roku bieżącym zwrot pieniędzy należy przyjąć jako pozostałe przychody (89-00-00).
Jeśli rolnik chce potraktować zakup 100 szt. drzewek jako „remont bieżący sadu” to zarówno w zakupach jak i w zapasach użyć należy kodu 51-10-00 (materiał siewny i rozmnożeniowy).
W przypadku zakupu udziałów i akcji w mleczarni należy wpisać 1 szt.
AKTUALIZACJA 30.03.2026
Wyposażenie biura w domu mieszkalnym należy potraktować jak maszyny, narzędzia i urządzenia zaplecza technicznego i użyć kodu 17-40-nn.
Psy stróżujące należy zaewidencjonować w tab. 7 SAiZ i 3(7) SWAiZ oraz odnotować w tab. 5 KOiZ pod kodem 66-98-* „Pozostałe zwierzęta”. Zakup karmy należy zapisać pod kodem 52-14-90 „Koncentraty białkowe, mieszanki pełnoporcjowe i uzupełniające dla pozostałych zwierząt”.
Folię, która jest kupowana do wykorzystania w konkretnym tunelu należy wprowadzić do gospodarstwa poprzez tabelę inwestycyjną (tab. 17 KOiZ „Środki trwałe w budowie: pozostałe”) – w takim przypadku zakup folii oznaczamy kodem z grupy „05-29-nn” – czyli kodem tunelu, w którym wymieniana jest folia.
Jeżeli rolnik kupuje folię bez konkretnego przeznaczenia i ją magazynuje, należy zakup tej folii odnotować używając kodu 55-00-00 („Pozostałe materiały…”).
UWAGA! – w momencie, gdy folia zakupiona kodem 55-00-00 będzie wymieniana w konkretnym tunelu, należy, tak jak to zaznaczono w „Instrukcji prowadzenia zapisów…” (w rozdziale dotyczącym tabeli 17 KOiZ „Środki trwałe w budowie: pozostałe”), zmienić w tab. Wydatki KWiW (bądź w tab. 9 KOiZ „Nieodpłatne przekazania do gospodarstwa rolnego”) kod 55-00-00 na kod odpowiedniej inwestycji.
Spłaty kredytu, który został poręczony dla sąsiada traktować należy jako rezultat osobistej decyzji niemającej związku z gospodarstwem rolnym.
Z tego powodu tego rodzaju transakcji nie wolno ewidencjonować w książkach rachunkowych.
Tak, wpływy do gospodarstwa z tytułu płatności obszarowych przyznawane w kolejnych latach należy ewidencjonować kolejną, wolną „nn”.
Po zmianie przepisów o VAT od roku 2014 rolnik będący podatnikiem VAT zobowiązany jest do naliczenia VAT należnego od sprzedaży środków trwałych (maszyn) niezależnie od tego, czy przy ich zakupie VAT odliczał czy nie. Zatem jeśli sprzedaje maszynę zakupioną w czasie, kiedy był rolnikiem ryczałtowym musi również odprowadzić podatek VAT.
Rolnik ryczałtowy sprzedaje swoje aktywa zawsze w wartości brutto.
Na podstawie faktury opiewającej na właściwą wartość zakupu (otrzymanej w grudniu), w sierpniu należy dokonać poprawki na właściwą ilość i wartość wykazaną w tej fakturze.
W KWiW w marcu należy zaewidencjonować zgodnie z fakturą, kodami z grupy 5* (środki ochrony roślin) i kodem 33-00-nn (kaucje gwarancyjne), a po rozliczeniu, w tym przypadku w czerwcu, należy „zwrócić” kaucję przez książkę KWiW Wpływy (tym samym kodem).
AKTUALIZACJA 27.03.2026
Spłaty rodzinne według metodyki Polskiego FSDN są zawsze zobowiązaniami długoterminowymi, ewidencjonowanymi w tab. 15b SAiZ „Zobowiązania długoterminowe – Pozostałe zobowiązania długoterminowe”.
W przypadku spłaty, która została ustalona i spłacona w roku bieżącym, należy zrobić korektę SP – wpisać zobowiązanie w tabeli 15b SAiZ, kodem 46-00-00. Jeżeli natomiast spłata została ustalona w roku bieżącym, ale realizowana będzie dopiero w roku następnym, należy wpisać zobowiązanie na SP dopiero w przyszłym roku.
AKTUALIZACJA 27.03.2026
Wydzierżawienie schładzalnika od mleczarni na określony czas, bez prawa naliczania amortyzacji, należy zakodować kodem 87-50-00 „Czynsz dzierżawny za środki transportowe, maszyny i urządzenia”.
W tym przypadku, sprzedaż dodatkowo pozyskanych sadzonek malin, truskawek należy potraktować jako sprzedaż produktów z matecznika i zakodować 62-51-00 „Inne uprawy nasienne i rozsadniki w uprawie polowej”.
AKTUALIZACJA 31.01.2020 Sprzedawaną pietruszkę, a także natkę, ewidencjonujemy w KWiW w tab. Wpływy tym samym kodem (w zależności od sposobu uprawy): 61-71-39 „Warzywa w uprawie polowej – Pozostałe warzywa korzeniowe i bulwiaste” lub 61-73-39 „Warzywa w ogrodach towarowych – Pozostałe warzywa korzeniowe i bulwiaste” podając w kol. „Wyszczególnienie”, czy konkretny zapis dotyczy korzenia czy natki pietruszki. W KOiZ w tab. 4 „Uprawy” podajemy zbiór główny – korzenia pietruszki, natomiast nie wpisujemy zbioru natki w zbiorze ubocznym, ponieważ sprzedaż natki jest prowadzona w pęczkach. Należy pamiętać, że ze względu na stosowania różnych jednostek miary (pęczki, dt), w Raporcie Indywidualnym nie będą dla tej produkcji wyliczane plon i jednostkowa cena sprzedaży.
AKTUALIZACJA 27.03.2026
Jeśli kredyt pomostowy jest dofinansowany z budżetu państwa to wtedy używamy kodów dotyczących kredytów preferencyjnych (41-3*, 41-4*, 42-40-*, 42-50-*). Jeżeli brak jest dofinansowania używamy kodu z grupy kredytów komercyjnych (41-1*, 41-2*).
AKTUALIZACJA 27.03.2026
Wysokość świadczenia pieniężnego za prowadzenie Książki FSDN wynosi 0,0625 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Opłata ta nie stanowi dochodu z działalności rolniczej, zatem nie należy jej ewidencjonować w Książkach FSDN.
Tak, zakup matek pszczelich zapisujemy kodem 66-91-00 „Pszczoły – pnie”.
Korekta danych rachunkowych jest dokonywana dla każdego zapisu/pola osobno, natomiast skorygowanie pola „wartość” jest niemożliwe. Zapis w polu „wartość” zostanie automatycznie przeliczony przy zmianie korektą np. ilości.
Kursy e-learningowe FSDN są bezpłatne, uczestnicy nie ponoszą żadnych opłat.
Dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych zaliczamy do działalności operacyjnej.
Bezzwrotne wpłaty na Fundusz Inwestycyjny Mleczarni potraktować należy jako koszt sprzedaży produkcji zwierzęcej (kod 82-82-00), natomiast wpłaty na wszelkie FWP, jeśli są własnością rolnika i podlegają zwrotowi kodować należy 18-39-nn („Pozostałe składniki finansowego majątku trwałego posiadane przez gospodarstwo rolne”).
AKTUALIZACJA 27.03.2026
Wpisując w tab. 4 KOiZ „Uprawy” uprawy przeznaczone na przyoranie (kod 64-30-00 „Nawozy zielone”), należy wypełnić kolumny 1 – 8, natomiast w kol. 11 „Powód braku zbioru” wstawić 9 („Inny”). Jeżeli uprawa przeznaczona na nawóz zielony jest uprawą w plonie głównym (kol. Typ uprawy kod=1), należy powierzchnię przez nią zajętą wpisać w tab. 2 KOiZ „Powierzchnia ziemi wg tytułu i sposobu użytkowania”, ale w kolumnie „Ugory na GO” (kol.7 lub 8). Jeżeli uprawa jest poplonem, w kol. „Typ uprawy” należy wstawić kod = 2, natomiast w tab. 2 KOiZ ziemia ta jest uwzględniona w kol. 5 „Użytki rolne użytkowane” (ze względu na uprawę w plonie głównym poprzedzającą poplon).
Otrzymany nieodpłatnie pomiot kurzy powinien wycenić rolnik w takiej wartości jaką musiałby zapłacić, gdyby chciał go kupić w danym miesiącu. Jeśli na lokalnym rynku cena nie jest znana, proszę wstawić normatywną cenę obornika wg wzoru: cena 1 tony obornika = 0,22 * cena 1 dt polifoski (8-24-24) + 0,15 * cena 1 dt jęczmienia.
Rowy niesklasyfikowane należy zapisać kodem 11-91-00 „Pozostałe grunty związane z gospodarstwem rolnym” w tabeli 1 SAiZ „Zasoby ziemi własnej na dzień 01.01”.
Świeże wysłodki otrzymane z cukrowni pozostające na zapasie na koniec roku oznaczamy kodem 65-49-00, zaś wysłodki suche własne w zapasie kodem 65-50-00.
Z kolei zakupione wysłodki suche rejestrujemy pod kodem 52-19-20, a zakupione wysłodki mokre pod kodem 52-32-00.
Można użyć następujących kodów:
61-82-20 („Kwiaty i inne rośliny ozdobne – całe rośliny”)
– jeśli cykl uprawy wynosi do 2 lat,
63-20-00 („Sadzonki ze szkółek pod osłonami wysokimi”)
– jeśli cykl uprawy wynosi powyżej 2 lat.
Wszelkie zakupy materiałów pędnych innych niż benzyna, olej napędowy (ON) i gaz napędowy (LPG) należy ewidencjonować kodem 53-29-00 („Pozostałe materiały pędne”).
UWAGA: Stosowanie oleju opałowego jako paliwa do ciągnika jest w Polsce zabronione.
W tym przypadku potrąceń nie należy ewidencjonować po stronie wydatków. Natomiast po stronie wpływów należy dokonać obniżenia wartości sprzedaży mleka o wartość potrącenia „za niestabilne białko”.
Z tego co opisano wydaje się, że w tym gospodarstwie najlepiej byłoby oznaczyć oddzielnymi kodami szkółek: uprawy polowe 02-42-nn („Szkółki drzew i krzewów ozdobnych”) lub uprawy pod osłonami wysokimi 02-52-nn („Szkółki drzew i krzewów ozdobnych”) poszczególne kwatery, gdyż są one jednolicie nawożone, chronione przed chorobami i prawdopodobnie w jednym czasie wykopywane. Prawdopodobnie też cała kwatera zasadzona była w tym samym roku.
Przy sprzedaży tak zróżnicowanego materiału szkółkarskiego nie ma konieczności dzielenia sprzedawanych sadzonek na grupy roślin (liściaste, iglaste, wrzosowate), czy gatunki – ponieważ wszystkie zakodować można tym samym kodem 63-10-00 („Sadzonki ze szkółek polowych”) lub 63-20-00 („Sadzonki ze szkółek pod osłonami wysokimi”).
Na pewno też każdą nowozakładaną kwaterę trzeba potraktować jako nową szkółkę – nadając jej nowy kod z inną końcówką „nn”.
Części zamienne do maszyn należy spisać dokładnie z faktury, gdyż ułatwia to spis robiony na koniec roku (ustalenie nazwy i ceny jednostkowej).
Sposób kodowania części zamiennych zależy od ich przeznaczenia. Jeżeli będą wykorzystywane do:
– remontu bieżącego – to należy je wykazać pod kodem 53-40-00 „Części zamienne do remontów bieżących…” zarówno w KWiW jak i tabeli 10 SAiZ lub tabeli 6 (10) SWAiZ „Zapasy materiałów do działalności operacyjnej” jeśli pozostają na zapasie.
– remontu kapitalnego – wtedy koduje się je już w momencie kupna (KWiW) kodem konkretnej inwestycji w toku (kody z grupy: „06-*”, „07-*” lub „09-*”). Jeżeli części takie pozostają na zapasie na stanie początkowym (w pierwszorocznej książce), to należy je wykazać w tabeli 6 [a] lub tabeli 6 [b] SAiZ „Środki trwałe w budowie (inwestycje w toku)”. Należy pamiętać, że jednocześnie kod ten musi pojawić się także w tabeli inwestycyjnej (tab. 17 KOiZ).
Jeśli budynek w całości wykorzystywany będzie do celów agroturystycznych (a działalność nie będzie pozarolniczą działalnością hotelarską, lecz działalnością gospodarstwa rolnego) to jest to inwestycja gospodarstwa rolnego. Wtedy budynek ten powinien być wpisany w tab. 6 [a] SAiZ (w wartości nakładów poniesionych w ubiegłych latach), a w tabeli 17 KOiZ powinien być pokazany tegoroczny wkład w daną inwestycję. W obu tabelach należy użyć tego samego kodu z grupy 05-10-nn.
Taki kapitalny remont lub modernizację potraktować trzeba jako ulepszenie w obcym środku trwałym (jakim jest dom mieszkalny w stosunku do GR). W związku z powyższym wszystkie wydatki z tym związane kodować należy kodem z grupy 09-00-nn, a całe ulepszenie przeprowadzić pod tym samym kodem w tabeli 17 KOiZ „Środki trwałe w budowie: pozostałe”.
Jest budowlą.
Jeśli przedłużenie jest krótsze niż 1 rok i zgodnie z umową bankową kredyt pozostaje kredytem krótkoterminowym to kodu nie zmieniamy. Jeśli jest dłuższe i bank zmienił status kredytu z krótkoterminowego na długoterminowy to drogą korekty na stan początkowy roku obrachunkowego trzeba go przenieść do kredytów długoterminowych i pokazać, ile wynosi wartość rat bieżących (przypadających do spłaty zgodnie z nową umową w danym roku), a ile wartość rat przeterminowanych (również do spłacenia w roku bieżącym, ale przesuniętych z roku lub lat poprzednich).
Tak jeśli są to róże na kwiat cięty. Jeśli natomiast jest to produkcja sadzonek róż to należy uznać tę uprawę za cykl długi.
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Jałówki mleczne i mięsne z przeznaczeniem do dalszej hodowli (2-letnie i starsze) należy ewidencjonować tym samym kodem 66-23-21 podając dla nich wspólną, średnią ważoną cenę za sztukę.
Np.: (5 szt x 3000 zł + 5 szt x 5000 zł) / 10 szt = 4000 zł/szt
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Żywienie i zamieszkiwanie tej osoby są sprawą prywatną rolnika. Należy go wpisać do członków rodziny, gdyż korzysta on z wypracowanego przez gospodarstwo dochodu. Jeśli nie pracuje w gospodarstwie to po prostu nie będą przy nim wykazane godziny pracy, a w kategorii pracy należy wstawić kod 5 = ‚nigdzie nie pracujący’ lub kod 4 = ‚pracujący wyłącznie poza gospodarstwem’. Stawki podawane w punktach 3.23 i 3.24 tab. „Informacje dodatkowe o zasobach i nakładach pracy” (KOiZ) dotyczą tylko pracy najemnej (do działalności operacyjnej i inwestycyjnej) oraz agroturystów. Nie dotyczą członków rodziny. Wyjątek stanowi przypadek, gdy członek rodziny (np. syn) pracuje odpłatnie w gospodarstwie – należy go wtedy zaliczyć do najmu stałego, a nie do rodziny – a stołowanie i żywienie jest wtedy dodatkowym kosztem jego pracy. Stawki stołowania i zamieszkiwania dla najmu i agroturystów muszą się opierać o szacunki osoby zajmującej się domem – czyli być kosztem własnym gospodarstwa. Nie mogą to być stawki z pobliskiej jadłodajni, czy hotelu.
W tabelach inwestycyjnych obowiązuje zawsze wartość netto (bez VAT), gdyż w tabelach tych zbieramy koszty wytworzenia aktywów trwałych, a te w inwenturze muszą być wycenione (niezależnie od tego, czy były zakupione, czy wytworzone we własnym zakresie) w wartości netto.
AKTUALIZACJA 31.01.2020 W tab. 2 „Powierzchnia ziemi wg tytułu i sposobu użytkowania” KOiZ podajemy całą powierzchnię użytków rolnych użytkowanych w danym roku, tj. powierzchnię UR własnych i obcych (dodzierżawionych). Powierzchnia użytków rolnych własnych nie musi się zgadzać z tym co pokazano w SAiZ, gdyż UR mogą być dokupione lub otrzymane z daru w ciągu roku i włączone w użytkowanie. Włączone w użytkowanie mogą być także nieużytki, które przeszły proces rekultywacji. Natomiast w sytuacji, gdy na gruntach ornych został zasadzony las, należy grunty te wykazywać jako zalesione w tab. 2 KOiZ, ale dopóki nie nastąpi ich przekwalifikowanie w Rejestrze Gruntów, w tab. 1 SAiZ i 1(1) SWAiZ muszą być odnotowane w gruntach ornych.
Tak właśnie należy postąpić. Cena jednostkowa brutto (pokazana w kol. 7) musi odpowiadać zarówno ilości pokazanej w kolumnach 9-10 (przekazanie poza gospodarstwo), jak i „J.m.” (pokazanej w kol. 6).
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Jeśli owoców nie zbierano z powodu braku zbytu, należy w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” w kolumnie „Zbiór” wstawić zero (0), natomiast w kolumnie „Powód braku zbioru” wstawić kod 2 „Względy ekonomiczne”.
Odszkodowanie to proszę przyjąć w tab. Wpływy KWiW pod kodem 89-00-00 („Pozostałe przychody i koszty”).
Tak, można to uznać za inwestycję gospodarstwa rolnego. Zakup kiosku należy zaewidencjonować kodem rzeczowego środka trwałego z grupy budowli.
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Wyżej wymienione udziały nadal są własnością rolnika. Jeżeli SM zajęła część z nich na poczet kar umownych to o taką część należy pomniejszyć udziały będące w jego posiadaniu umownie ‘sprzedając’ je za 1 zł.
Na SK w tab. 8 (14) [b] Finansowy majątek trwały trzeba wykazać aktualną wartość udziałów w ‘starej’ SM, pozostającą po odjęciu udziałów zajętych na poczet kar umownych.
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Jeżeli rolnik zaciąga kolejny kredyt, to ten nowy kredyt musi mieć nowy kod.
Opłaty za kolczyki oraz paszporty dla zwierząt należy zakodować 52-90-90 „Pozostałe materiały do produkcji zwierzęcej…”, gdyż mają one charakter kosztów bezpośrednich.
Wydatek ten zakodować należy kodem 17-10-nn – identycznym jak pozostała część tego kombajnu wpisana już wcześniej na stan majątkowy gospodarstwa. Zostanie zmieniona data rozpoczęcia eksploatacji na rok bieżący i to jest sytuacja prawidłowa. Komputer doda wartość ze stanu początkowego do wartości tegorocznego zakupu i w tej wartości umieści kombajn w bilansie na stan końcowy roku obrachunkowego.
Zakup suchych odpadów piekarniczych (np. starego chleba) do skarmiania zwierzętami należy zakodować kodem 52-19-90 („Pozostałe pasze treściwe”).
Sprzedaż włoszczyzny należy zakodować kodem 61-7*-39 („Pozostałe warzywa korzeniowe i bulwiaste”). W skład włoszczyzny wchodzą bowiem: marchew, pietruszka, seler – wszystkie warzywa korzeniowe i bulwiaste. Do tego dochodzi jeszcze por zaliczany do warzyw liściastych i łodygowych oraz sporadycznie (nie zawsze dodawana do włoszczyzny), kapusta włoska –również zaliczana do roślin warzywnych liściastych i łodygowych. Ponieważ większość składników włoszczyzny (właściwie z wyjątkiem pora) zaliczana jest do warzyw korzeniowych i bulwiastych, podejmując taką decyzję (jak wyżej) nie zrobimy dużego błędu.
Jeśli wysokość dofinansowania wynika bezpośrednio z faktury, którą otrzymał rolnik to dopłatę mleczarni należy pokazać we Wpływach pod kodem 89-00-00 = Pozostałe przychody i koszty, a pełen koszt kontroli użytkowości mlecznej w Wydatkach pod kodem 71-21-90.
Jeśli natomiast na fakturze nie ma wyszczególnionego dofinansowania z mleczarni należy tylko w Wydatkach pokazać to co zapłacił rolnik pod kodem 71-21-90.
Nie potwierdzonej na piśmie dopłaty nie pokazujemy we Wpływach.
Wszystkie składki płacone do KRUS (zarówno zdrowotne, jak i emerytalne) dotyczące użytkownika gospodarstwa lub członków jego rodziny koduje się 95-20-00 „Składka na ubezpieczenie zdrowotne rolników” – niezależnie od tego, czy chodzi o normalne gospodarstwo rolne, czy o gospodarstwo prowadzące działy specjalne. Składki KRUS płacone za pracowników najemnych wchodzą w opłatę pracy (kod najmu stałego lub dorywczego).
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Dochody uzyskane z tytułu wynajmu pokoi gościnnych w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym, osobom przebywającym na wypoczynku oraz dochody uzyskane z tytułu wyżywienia tych osób, jeżeli liczba wynajmowanych pokoi nie przekracza 5 – są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych, a tym samym nie są działalnością pozarolniczą. Agroturystyka zalicza się do działalności innej niż rolnicza bezpośrednio związanej z gospodarstwem rolnym (OGA) z wyjątkiem sytuacji, w której do działalności tej wykorzystywane są głównie budynki wybudowane specjalnie w celu prowadzenia usług agroturystycznych.
Mówi o tym Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 10 stycznia 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) [Art.21, ust.1, pkt.43]. Jeśli rolnik wynajmuje więcej niż 5 pokoi, powinien zarejestrować to jako pozarolniczą działalność gospodarczą i płacić od niej podatek.
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Produkty pochodzące z gospodarstwa rolnego, a wykorzystywane do żywienia agroturystów należy przekazać nieodpłatnie w KOiZ w tab. 8 „Nieodpłatne przekazania z gospodarstwa rolnego”. W FSDN koszty żywienia agroturystów obliczane są za pomocą stawki żywieniowej ustalonej przez rolnika, a ewidencjonowanej w tabeli „Informacje dodatkowe o zasobach i nakładach pracy” (punkt 3.23) KOiZ. Stawkę tę mnoży się przez liczbę dni żywienia agroturystów ewidencjonowanych w tej samej tabeli (punkt 3.25).
AKTUALIZACJA 23.03.2026
W takiej sytuacji należy dokonać korekty w książkach FSDN, tak aby zgodność danych była zachowana.
Kurnik w chwili wejścia do przebudowy z tytułu zmiany funkcji przestaje figurować w spisie budynków jako kurnik. Jego wartość bieżąca, jaką posiadał przed rozpoczęciem modernizacji, zostanie przeniesiona i dodana (automatycznie przez komputer) do wartości inwestycji w toku o nazwie „inwestycja – owczarnia 05-10-nn”, a po jej zakończeniu znajdzie się w wartości nowego środka trwałego o kodzie – owczarnia 15-10-nn.
AKTUALIZACJA 23.03.2026
W przypadku odpłatnego świadczenia usług sprzętem GR zaszłość należy zaewidencjonować w tabeli Wpływy KWiW, natomiast w przypadku nieodpłatnego świadczenia usług – w tabeli 8 KOiZ „Nieodpłatne przekazania z gospodarstwa rolnego”, a wartość usługi oszacować według cen rynkowych. Procentowy udział nakładów pracy na te usługi w nakładach pracy ogółem należy uwzględnić w KOiZ w tabeli 1 „Zasoby i nakłady pracy oraz dni stołowania i zamieszkiwania pracowników zaangażowanych w działalność operacyjną” w kolumnie „Nakłady pracy na OGA”.
Jest to działalność prywatna, nie podlegająca zapisowi.
Tak.
Tak, wszystkie grunty będące własnością małżonków należy zaewidencjonować w tabeli 1 („Zasoby ziemi własnej”) w SAiZ. Jednocześnie należy dokonać zapisu powierzchni tej ziemi w KOiZ w tabeli 2 („Powierzchnia ziemi wg tytułu i sposobu użytkowania”) w kolumnie „oddzierżawione na 1 rok i więcej” lub „oddzierżawione na mniej niż 1 rok”.
AKTUALIZACJA 24.03.2026
Ziemię przekwalifikowaną na działki budowlane i przeznaczoną na sprzedaż ewidencjonujemy w tab. 8 KOiZ „Nieodpłatne przekazania z gospodarstwa rolnego” kodem, pod jakim grunt ten figurował na stanie początkowym. Jednocześnie w tabeli pomocniczej A rejestrujemy zmiany w zasobach ziemi. Wpływ ze sprzedaży tej ziemi jest działalnością prywatną. W momencie przekazania ziemi w tabeli 8 KOiZ „Nieodpłatne przekazania z gospodarstwa rolnego” przestaje ona być własnością gospodarstwa bez względu na to czy ostatecznie została sprzedana czy nie.
Przed plonowaniem wierzba energetyczna powinna być wpisana w tab. 6 SAiZ „Środki trwałe w budowie” pod kodem 02-27-nn („Zagajniki o krótkiej rotacji na użytkach rolnych”). W tabeli inwestycyjnej (tab. 16 KOiZ) należy kontynuować tę inwestycję aż do momentu uzyskania pierwszego docelowego zbioru. W tym momencie należy zakończyć inwestycję kodem 12-27-nn podając jednocześnie liczbę lat użytkowania. Natomiast uprawa (w tab. 4 KOiZ „Uprawy”) powinna być kodowana 61-35-50 („Zagajniki o krótkiej rotacji na użytkach rolnych”).
We wszystkich tabelkach, w których pszenica własna występuje jako materiał siewny (także w tabeli cyklu krótkiego) musi być sprecyzowane czy wysiano pszenicę jarą, czy ozimą.
W tej sytuacji należy oszacować powierzchnię pastwiska i w przypadku, gdy rolnik może wypasać zwierzęta bezpłatnie, należy zapisać w tab. 9 KOiZ „Nieodpłatne przekazania do gospodarstwa rolnego” oszacowany czynsz za prawo wypasu, kodem właściwego czynszu dzierżawnego z grupy 87-11* („Czynsze dzierżawne za ziemię użytkowaną do 1 roku – Czynsze za powierzchnię paszową”), natomiast jeśli rolnik za wypas płaci, należy tym samym kodem odnotować zaszłość w tab. Wydatki KWiW. Powierzchnię wypasu należy również odnotować w tab. 2 KOiZ „Powierzchnia ziemi według tytułu i sposobu użytkowania” w wierszu nr 03 „dodzierżawiona na mniej niż rok”.
W momencie rozdysponowania obowiązuje cena z okresu rozdysponowania, a nie ze stanu na początek roku.
Jeśli są to śladowe ilości i ich wartość jest znikoma to należy nasiona pominąć. W przeciwnym przypadku (duża wartość nasion) nasiona te należałoby uważać za produkt uboczny uprawy i wpisać je do tab. 4 KOiZ „Uprawy” w kolumnie „Zbiór: produkt uboczny”. Natomiast nasiona pozostawione w zapasie do wysiewu w roku następnym należy zakodować 64-22-00 („Nasiona stanowiące produkt uboczny”).
W miesiącu poprzedzającym sprzedaż należy zarejestrować przeklasyfikowanie loszek hodowlanych na tuczniki w tab. 5 KOiZ „Zwierzęta – miesięczne stany zwierząt”, (w ewidencji stanu zwierząt w końcu tego miesiąca uwidocznić stany grup zwierząt po dokonanym przeklasyfikowaniu), a w następnym miesiącu, w tab. Wpływy KWiW, zarejestrować sprzedaż tuczników.
Należy ustalić z rolnikiem kwotę środków pieniężnych niezbędną do bieżącego funkcjonowania gospodarstwa rolnego i tylko tę kwotę uwzględniać w zapisach.
Niespłacony kredyt krótkoterminowy nadal pozostaje kredytem krótkoterminowym.
Niezapłacone odsetki są zobowiązaniem krótkoterminowym.
Budynek po szkodach górniczych, który będzie remontowała kopalnia, tak jak wszystkie inne budynki, wycenić należy metodą kosztów odtworzenia, zgodnie z jego obecną wartością bieżącą, po pomniejszeniu o wartość straty wynikłej z powodu tąpnięcia wyrobiska górniczego.
O ile budynek jest użytkowany, to należy wpisać go do tab.4 SAiZ „Melioracje szczegółowe, budynki i budowle, środki transportowe, maszyny i urządzenia” i zakodować kodem z wykazu „1”. Jeśli natomiast zniszczenie jest tak duże, że budynek wyłączono z użytkowania, a kopalnia będzie go w najbliższym czasie remontowała, należy go wpisać do tab.6 SAiZ („Środki trwałe w budowie”) i zakodować kodem z wykazu „0”. Pod tym samym kodem (z Wykazu „0”) należy budynek odnotować w tab. 17 KOiZ „Środki trwałe w budowie: pozostałe”.
W momencie rozpoczęcia remontu we Wpływach należy wpisać wartość odszkodowania – z kodem 89-00-00 „Pozostałe przychody i koszty (niematerialne)”, podając w wyszczególnieniu „Finansowany przez kopalnię remont budynku po szkodach górniczych”, a w Wydatkach przyjąć (w tej samej wartości) usługę firmy zewnętrznej na rzecz remontu tego budynku pod takim kodem, pod jakim figuruje on w tab. 17 KOiZ.
Wartość otrzymanego (w naturze) odszkodowania (a także uznana wartość materiałów budowlanych i usług) powinna być równa różnicy między wartością bieżącą budynku po remoncie i przed remontem.
AKTUALIZACJA 24.03.2026
To czy określone narzędzie lub maszyna ma być zarejestrowane w SAiZ na stan początkowy nie zależy od jego wartości bieżącej w dniu spisu, lecz od jego wartości początkowej w cenach bieżących. W tab. 4 SAiZ „Melioracje szczegółowe, budynki i budowle, środki transportowe, maszyny i urządzenia” należy zaewidencjonować sprzęt, którego wartość początkowa w dniu spisu, czyli wartość identycznego lub zbliżonego sprzętu nowego, wynosi co najmniej 3500 zł netto i który jest nadal używany w gospodarstwie (niezależnie od stopnia jego umorzenia).
Konieczne jest uzupełnienie wszystkich informacji dotyczących okręgu podatkowego.
AKTUALIZACJA 27.06.2023 Ładowacz czołowy samobieżny rejestrujemy jako środek transportowy (kod 16-90-nn „Pozostałe środki transportowe”).
Na koniec roku w SWAiZ pozostanie wartość 2 przełożonych rat kredytu do spłaty w roku następnym.
Tak.
Gdy przeznaczony on jest w przeważającej części na potrzeby gospodarstwa rolnego.
Beczkowóz – poidło należy zapisać jako urządzenie.
Tak, jako maszynę.
Pojedynczy „Bin” należy traktować jako budowlę. Jeśli natomiast „Bin” wchodzi w skład suszarni, jest wówczas urządzeniem.
Ogrodzenia zabezpieczające produkcję w gospodarstwie rolnym należy zarejestrować w tab. 4 SAiZ „Melioracje szczegółowe, budynki i budowle, środki transportowe, maszyny i urządzenia” używając kodu 15-21-nn. Ogrodzeń wokół domu, które nie chronią produkcji w gospodarstwie rolnym, nie uwzględniamy.
AKTUALIZACJA 24.03.2026
Należy zarejestrować zapas kodem ziarna odpowiedniego zboża. Jeżeli ziarno jest własne – należy je odnotować w tab. 7 KOiZ w kolumnie ‘Zużycie na opał‘.
Jeżeli jest to ziarno obce – nic nie robimy. Jeśli nie zostanie wykazane na SK oznaczać to będzie, że zostało zużyte w gospodarstwie po cenie zakupu / wyceny na SP.
Należy wprowadzić ziemniaki w dwóch wierszach z różnymi cenami, stosując ten sam kod.
Uprawa pieczarek nie jest produkcją cyklu krótkiego, tym samym nakłady na nią rozliczane są w ciągu roku bieżącego i co za tym idzie, nie rejestruje się ich w inwenturze.
Należy podać dane zgodne z rzeczywistą sytuacją (np. jeśli zgnił cały zapas, pozostaje tylko zapis na SP) a pojawiający się w testach błąd wyjaśnić. Różnica w rozdysponowaniu może wynikać tylko ze strat naturalnych powstałych w trakcie przechowywania lub likwidacji zapasu z powodu braku możliwości zagospodarowania.
Opis „środki ochrony roślin” jest niewystarczający. Należy podać nazwę handlową i działanie np. Chwastox – herbicyd.
AKTUALIZACJA 24.03.2026
Ogródek przydomowy w siedlisku powinien być ujęty w tab. 1 SAiZ „Zasoby ziemi własnej” pod kodem 11-70-00 („Grunty pod zabudową mieszkalną i działalnością pozarolniczą”). Ogródek przydomowy jest zaliczany do działalności prywatnej, a więc zarówno nakłady, jak i przychody z nim związane są prywatną sprawą rolnika i nie należy ich ewidencjonować w książkach FSDN.
Nie można. Należy dokonać poprawki/korekty kodu w inwenturze na ziemniak ogólnoużytkowy zgodnie z procedurą.
Skoro produktem finalnym są suche nasiona do jedzenia, proponujemy potraktowanie tej działalności jako dyni oleistej i zastosowanie kodu 61-33-90 „Pozostałe rośliny oleiste”. Proszę zwrócić uwagę, że uprawa maku dla nasion przeznaczonych do spożycia (np. w wypiekach) też oznaczana jest tym kodem.
Bardzo kosztowne naprawy środków trwałych, które są w zasadzie remontami odtwarzającymi stan przed uszkodzeniem, mogą być traktowane jako remonty kapitalne, gdyż zwykle likwidacja uszkodzenia jest droższa niż poniesiona strata (w miejsce uszkodzonych starych części wstawia się nowe – droższe, a ponadto wymiana starego na nowy zespół jak np. silnik wydłuża okres użytkowania maszyny).
AKTUALIZACJA 24.03.2026
Do tabeli 18 KOiZ „Rejestr utraconych wartości oraz umorzeń” należy wpisać kwotę umorzenia niezapłaconego podatku tylko w przypadku umorzenia zobowiązania ze stanu początkowego (z roku ubiegłego) lub umorzenia przyznanego po terminie przypadającej (wg nakazu) płatności (gdy wcześniej, w miesiącu przypadającej płatności – w tab. Wydatki KWiW wpisano wymiar podatku oraz powstałe zobowiązanie).
Okres dodzierżawy (podobnie jak bieg kredytu czy pożyczki) rozpoczyna się zawsze w dniu postawienia do dyspozycji rolnika ziemi (lub pieniędzy) – zgodnie z umową zawartą między stronami.
Zawsze 4 cyfry np. 1975.
Nie. Tabela 12 KOiZ „Produkcja roślinna w toku – cykl krótki” przeznaczona jest tylko do notowania nakładów bezpośrednich poniesionych jesienią na jednoroczne uprawy ozime oraz pod rośliny jare, które wysiane będą dopiero na wiosnę roku następnego.
Tak.
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Rejestrowana działalność polegająca na usługach transportowych wykonywanych przez rolnika jest działalnością pozarolniczą i nie może być ewidencjonowana w książkach FSDN gospodarstwa rolnego. Natomiast wykorzystanie ciężarówki na rzecz gospodarstwa rolnego powinno znaleźć odzwierciedlenie w odpowiednim zapisie w tab. 9 KOiZ „Nieodpłatne przekazania do gospodarstwa rolnego”.
AKTUALIZACJA 24.03.2026
Tego typu świadczenia są składnikami kosztu najmu. Zapisy liczby dni stołowania i zamieszkiwania należy prowadzić w tab.1 KOiZ „Zasoby i nakłady pracy oraz dni stołowania i zamieszkiwania pracowników zaangażowanych w działalność operacyjną”, a także (w razie zaistnienia zdarzenia) w tabelach: 13 KOiZ „Produkcja roślinna w toku – cykl długi” oraz 16 i 17 KOiZ „Środki trwałe w budowie…” pod kodami z grupy 76* „Stołowanie” i 77* „Zamieszkiwanie”. Koszt 1 dnia stołowania i koszt 1 dnia zamieszkiwania rejestruje się w tab. „Informacje dodatkowe o zasobach i nakładach pracy” KOiZ odpowiednio w punktach 3.23 i 3.24 (Pozostałe informacje).
Wg średniej ceny sprzedaży „loco gospodarstwo” z okresu zdarzenia.
AKTUALIZACJA 24.03.2026
Tak, jeśli naprawa ta spowodowała przedłużenie okresu jego użytkowania.
Należy zwrócić uwagę, że do środków trwałych zaliczamy te maszyny i urządzenia, których wartość początkowa (a więc takiego samego urządzenia w stanie nowym) przekracza 3500 zł netto.
Tak.
W gospodarstwie indywidualnym maksymalnie 2 osoby mogą być wskazane jako zarządcy. Zarządcą może być członek rodziny rolnika lub pracownik najemny stały.
Należy wpisać oba ciągniki.
Żyto ozime jest poplonem ozimym.
Tak, ale pozostałą część ziemniaków przeznaczoną na pasze należy oznaczyć kodem ziemniaków jadalnych.
AKTUALIZACJA 24.03.2026
Tak.
AKTUALIZACJA 24.03.2026
Należy dokonać zapisu powierzchni w tabeli 2 KOiZ „Powierzchnia ziemi wg tytułu i sposobu użytkowania” w kolumnie „ugory na TUZ” lub „odłogi”.
AKTUALIZACJA 24.03.2026
Takiej uprawy nie rejestrujemy w SAiZ, gdyż jest to uprawa wieloletnia a nie ozima. Rejestrujemy ją natomiast w tabeli 4 KOiZ „Uprawy” kodem 62-10-00. Jeżeli w bieżącym roku nie było zbioru, w kolumnie „Zbiór” należy wstawić 0, natomiast w kolumnie „Powód braku zbioru” należy wstawić kod 0 („nie dotyczy”).
Rolnik, który prowadzi produkcję zwierzęcą w obiektach użyczonych przez rodziców powinien odnotować w tabeli 9 KOiZ „Nieodpłatne przekazania do gospodarstwa rolnego” pochodzącą z daru oszacowaną kwotę czynszu za budynki do produkcji zwierzęcej, oznaczając ją odpowiednim kodem z wykazu 87-*.
Zakupy materiałów i usług związanych z nawozami zielonymi stosowanymi przed założeniem sadu można zakodować już w momencie zakupu kodem konkretnej inwestycji (ale wtedy uprawy tej nie należy pokazywać w tab. 4 KOiZ „Uprawy”).
AKTUALIZACJA 24.03.2026
Tak, zapis jest poprawny, ale (dla informacji) w kol. Wyszczególnienie prosimy napisać: olej napędowy – suma miesięcznych zakupów.
Plantacji pomidorów szklarniowych założonej jesienią roku ubiegłego nie należy rejestrować w inwenturze ani w tabeli 2 „Nasadzenia drzew i krzewów plonujących w sadach i na plantacjach wieloletnich” ani w tabeli 11 „Produkcja roślinna w toku – cykl krótki” w SAiZ. Uprawę ewidencjonujemy w tab.4 KOiZ „Uprawy”.
Wydatki na remonty bieżące budynków obcych zapisywać należy (tak jak w przypadku remontów bieżących budynków własnych), kodem materiałów budowlanych 54-00-00 oraz usług remontowych 71-51-00.
W momencie gdy powstaje należność za sprzedany produkt i otrzymano tylko część wartości brutto, należy w tabeli Wpływy wypełnić kolumny 1-11, otrzymaną wpłatę w wartości brutto (kol. 12) oraz użyć kodu zapisu 2 (pozostaje należność).
W momencie wpływu kolejnej transzy (części należności) należy wpisać otrzymaną wpłatę w wartości brutto (kol. 12) oraz użyć kodu zapisu 3 (otrzymana należność z wcześniejszego wpływu).
W kol. 14, w przypadku rozliczania należności z roku bieżącego, należy podać L.p. i kolejny numer miesiąca (od 01 do 12), pod którym zapisano transakcję sprzedaży.
Wartość udziałów potrąconych z wartości odstawionego mleka do OSM należy zapisać w tabeli Wydatki KWiW – w miesiącu otrzymania rozliczenia w kol. 11 („Dokonane wypłaty w wartości brutto”), oznaczając je kodem 18-31-nn („Udziały i akcje w obcych jednostkach posiadane przez gospodarstwo rolne”).
W tabeli Wpływy KWiW, w miesiącu otrzymania rozliczenia, należy wpisać kodem mleka pełną kwotę otrzymaną za mleko (uwzględniając potrącenia na udziały).
W sytuacji, gdy nie jest możliwe dokonanie rozdzielenia składki wg wartości budynków gospodarczych i mieszkalnych, koszt składki należy wyjątkowo uznać za koszt gospodarstwa rolnego.
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Tak, liczba porządkowa we Wpływach i Wydatkach dotyczy określonego miesiąca np. stycznia, tj. zapisy w każdym miesiącu zaczynają się od liczby porządkowej 1.
AKTUALIZACJA 04.03.2026 W książkach rachunkowych w przypadku sprzedaży żywca należy podawać wyłącznie wagę żywą. Jeśli na fakturze podana jest waga poubojowa (wbc) należy dokonać jej przeliczenia na wagę żywą, posługując się podanymi w tabeli poniżej współczynnikami (stosowanymi przez GUS) według schematu:
waga żywa = wbc * współczynnik.
Uwaga: jeżeli na fakturze podana jest waga poubojowa (wbc) ale jest znana waga żywa to przeliczenie według współczynników nie jest konieczne (z konieczności są one uśrednione i w konkretnych przypadkach mogą generować zawyżone lub zaniżone wartości) – należy wykazać wagę żywą według wiedzy rolnika.
Zaliczkę należy zakodować odpowiednim kodem ziemi.
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Jeśli jest to koszt gospodarstwa domowego nie należy go rejestrować w książkach FSDN. Jeśli jednak dotyczy również gospodarstwa rolnego, należy rozdysponować koszty i w KWiW zapisać pełną opłatę kodem 82-50-00 „Opłata za kanalizację lub wywóz ścieków”, a w tabeli 11 KOiZ „Rozdysponowanie kosztów wspólnych” rozdzielić na gospodarstwo domowe i rolne używając tego samego kodu.
Jest to koszt produkcji zwierzęcej, należy użyć kodu 71-29-00 „Pozostałe usługi do produkcji zwierzęcej”.
W tabeli Wpływów KWiW należy wpisać tylko kwotę należną za usługowy odchów zwierząt i oznaczyć kodem 71-21-1*.
Zajęte przez komornika pieniądze za mleko kodujemy w tabeli Wpływów kodem mleka, a w tabeli Wydatków kodem składki obowiązkowej KRUS.
AKTUALIZACJA 23.03.2026
Ubezpieczenie NW rolnika jest wydatkiem osobistym (i nie należy go rejestrować), natomiast NW pracownika najemnego jest kosztem jego najmu.
AKTUALIZACJA 31.01.2020 W tab. 3 KOiZ rejestrujemy wymiar podatku rolnego na podstawie nakazu podatkowego. W tab. Wydatki KWiW ewidencjonujemy podatek w faktycznie zapłaconej wysokości. W przypadku wystąpienia komunikatu o błędzie, należy podać w wyjaśnieniu przyczynę różnicy (np. ulga z tytułu zakupu ziemi).
Należy ustalić z rolnikiem najbardziej prawdopodobny cel przeznaczenia materiałów budowlanych i oznaczyć odpowiednio kodem.
Tak, koszt ten należy uwzględniać w wydatkach oznaczając odpowiednim kodem 85-1* „Odsetki i prowizje od kredytów/pożyczek”.
Tak, raty kredytu i odsetki należy rejestrować oddzielnie.
Wydzielone składniki należy rejestrować oddzielnie zgodnie z zapisem na fakturze VAT.
Wydzielone składniki usługi inseminacyjnej należy rejestrować oddzielnie zgodnie z zapisami na fakturze VAT.
Jest to środek płatniczy traktowany jako gotówka, stąd też w KWiW w tabeli Wpływy należy ją rejestrować kodem odstawionego mleka.
W tabeli Wydatki należy zapisać orientacyjną wartość wydatku związaną z otrzymanymi środkami produkcji, a po otrzymaniu faktury VAT w miesiącu rozliczenia z cukrownią, skorygować wcześniej wprowadzone zapisy i dokonać pełnego rozliczenia.
AKTUALIZACJA 04.03.2026 Tak.
Jest to przykład dzierżawy, której kosztem jest m. in. podatek rolny płacony do gminy (kod czynszu dzierżawnego).
Zakup ratalny, który nie jest związany z zawarciem umowy kredytowej z bankiem przez kupującego należy traktować jak każdy inny zakup. W dniu wejścia towaru do gospodarstwa pokazuje się wartość wydatku w KWiW oraz w ostatnich kolumnach zaznacza się, że powstaje zobowiązanie. Spłatę kolejnej raty należy traktować jako spłatę zobowiązania kodując je kodem zakupionego towaru. W przypadku zakupu ratalnego związanego z zawarciem umowy kredytowej ewidencjonujemy wpływ kredytu, a spłatę zobowiązania (raty kredytu) kodujemy kodem pobranego kredytu. Jeśli w bieżącym roku raty nie zostały spłacone, należy zapisać zobowiązania w SWAiZ.
Więcej informacji i przykłady zapisów można znaleźć w „Instrukcji prowadzenia zapisów…” na Schemacie 5 „Zakup ratalny środka trwałego”.
Pracę pracowników dorywczych zatrudnionych do realizacji inwestycji zapisujemy kodem określonej inwestycji.
AKTUALIZACJA 04.03.2026 Zgodnie z zasadami rachunkowości, wpływ (sprzedaż) powinno się ewidencjonować w dniu wyjścia produktu z gospodarstwa. W tym samym momencie, jeśli rolnik nie otrzymał od razu zapłaty, powstaje należność (kod zapisu 2 – wpływy > wpłaty), która likwidowana jest dopiero w momencie pełnego jej zwrotu. Wyjątkiem jest rozliczenie sprzedaży mleka, jeśli pełne rozliczenie ma miejsce w następnym miesiącu.
Tak, należność za maszynę sprzedaną w ubiegłym roku należy zakodować w SAiZ (Tab. 14 „Należności i pozostałe aktywa finansowe”) kodem środka trwałego pod którym środek ten figurował przed sprzedażą.
AKTUALIZACJA 04.03.2026 Kodem 71-70-00 „Usługi transportowe”.
AKTUALIZACJA 04.03.2026 W przypadku otrzymania jednego nakazu płatniczego na ziemię własną i dodzierżawioną, gdzie nie zostały wydzielone grunty własne i dodzierżawione, należy wypełnić wiersz nr 3 tabeli 3 KOiZ „Podatek rolny”. W przypadku, gdy wyodrębnione zostały grunty własne i dodzierżawione, należy wypełnić wiersz 1 i 2 tabeli 3 KOiZ „Podatek rolny”. (Nie należy w wierszu 3 sumować powierzchni wykazanych w wierszach 1 i 2.)
AKTUALIZACJA 04.03.2026 W tabeli Wydatki KWiW należy wpisać ilość piskląt widniejącą na fakturze, ilość rzeczywistą natomiast należy wpisać na koniec danego miesiąca w tab. 5 KOiZ ‘Zwierzęta (własne + obce w odchowie) – miesięczne stany zwierząt’.